پیام مهم

با سلام خدمت شما دوست عزیز

از این پس در این وبلاگ مطلبی به روز نمی شود و برای دریافت آخرین اخبار ، مقالات و پروژه های عمران و معماری به وبسایت تخصصی مهندسی عمران و معماری مراجعه کنید.

 

 

وبسایت تخصصی مهندسی عمران و معماری

 

 

www.iromran.ir

 

www.iromran.ir

 

www.iromran.ir

 

www.iromran.ir

 

www.iromran.ir

 

www.iromran.ir

 

www.iromran.ir

موفق باشید.

راهنمای عضویت در گروه مرکز آموزش مهندسی عمران

شما فقط چند قدم با ما فاصله دارید !

راهنمای عضویت :

1- ابتدا روی لینک روبرو کلیک کنید:http://groups.yahoo.com/group/iromran/join

2- با Yahoo!ID خود Sign in کنید ( توجه: ممکن است این مرحله را Yahoo به صورت اتوماتیک انجام دهد. پس اگر Yahoo از شما UserName و Password نخواست به مرحله 3 بروید. )

3- صفحه‌ای باز خواهد شد که شبیه عکس زیر است. طبق دستور‌العمل نمایش داده شده در عکس عمل کنید

(کافیست کد امنیتی که در پایین صفحه داده شده را در کادر کنارش وارد نمایید و روی دکمه join کلیک کنید. )

4- تبریک می‌گویم. هم‌اکنون شما عضوی از این گروه هستید. تا چند لحظه دیگر ایمیلی برای شما ارسال خواهد شد که نشانه قبولی عضویت شماست .

چنانچه سوال یا مشکلی داشتید با ایمیل آدرس iromran [at] yahoo.com در میان بگزارید.

 

انجمن تخصصی مرکز آموزش مهندسی عمران

با سلام خدمت شما دوست عزیز

انجمن تخصصی مرکز آموزش مهندسی عمران راه اندازی شد

با عضو شدن در این انجمن می توانید از تمام مطالب و بحث های عمرانی و دانلود انواع نرم افزارهای عمرانی بصورت کاملا رایگان استفاده کنید

در اینجا کلیک کنید

http://civil.forumr.net

چند نما از مجتمع مسکونی concord در جاکارتا

مجتمع مسکونی Concord در جاکارتا

Site Area :4,455 square metres
Gross Floor Area: 29,200 square metres
Building Height (metres) :120
Building Height (storeys) :26–36 (plus two basements)

www.construction.blogfa.com:منبع 

مقاله کامل معماری باغ های ایرانی

مقدمه :
ساخت باغ در کشور ما سابقه ای طولانی داشته و در تمام دورانها بخصوص دوره اسلامی مورد توجه بوده است . باغها در کل عملکردهای مختلفی داشته اند و در بعضی دورانهای باغهای عمومی برای گردش و تفریح اهالی ساخته می شوند . در دوره اسلامی نیز ایجاد باغها و درخت زارها همچنان مورد علاقه ساکنان این سرزمین کهنسال بوده و علاوه بر باغهای بزرگ و با شکوه بیرون شهرها ، چندین سده پدیده باغسازی در درون و پیرامون شهرها ، خاص این سرزمین بوده است . در دین اسلام کاشتن درخت پسندیده و از بین بردن و قطع بیمورد آن نکوهیده شمرده شده و در این مورد احادیث و روایت فراوانی در دست است . از طرفی به دلیل اختلاف آب و هوایی مناطق مختلف ایران ، بخصوص در مناطق گرمسیری باغ اهمیت و یژه ای پیدا می کند . این دو موضوع و مسایل دیگر باعث شدند که در این سرزمین درخت به عنوان عامل گیاهی و حیاتی مورد احترام اهالی قرار گیرد .

باغهای ایرانی :

باغ ایرانی از قدیمی ترین و مهمترین باغ های جهان به شمار می روند . باغ ایرانی بیشتر حاکی از نیازهای روحی و کمتر متناسب با نیازهای آب قابل سنجش است . از زمان های قدیم بخش اساسی از زندگی ایران و معماری آن بوده در موجودیت آتشکده های بزرگ و تقویت نمادین آنها ، سهم داشته است از زمان سومریان باغ ، معبد و قصر سلطنتی را احاطه می کرد. زندگی در ایران به آب وابسته و در واقع آب عامل اصلی زندگی است . ایرانیان درخت را همراه با آب روان ترسمی کرده اند که مطلوبترین منظره در یک سرزمین خشک است . پس از آب درختان مهمترین نقش را در شکل گیری باغ ایرانی دارند . ایرانیان قدیم معتقد به فرشته مقدسی بودند به نام ( اوروزا ) که صدمه زدن به گل و گیاه موجب ناراحتی و خشم او می شد . ایرانیان بسیار پیشتر از سایر اقوام و ملل پی بردند که باغ سازی اساس کشاورزی است و نیکوترین شیوه های باغ سازی را هم از زمانهایی د یرین به دست آورده بودند . در دوران اسلامی ، باغ های انبوهی کاخ را احاطه می کردند و از لحاظ معماری به صورت بخشی از آن در نظر گرفته می شد.  به صورتی که باغ تمامی جوانب اصلی بنا را به صور قرینه فرا می گرفت . سراسر محوطه به قطعات مستطیلی تقسیم می شد که از میان آنها جوی های کوچکی می گذشت . این باغ ها به پیروی از پیشینیان ایرانی ساخته می شوند از همان سده های نخستین هجری ، باغ سازی به شیوه ایرانی به فراسوی مرزهای می رود و به مرور زمان گستره خود را وسیع تر می کند . شیوه باغ سازی در کشورهای شرقی از باغ سازی ایران الهام گرفته است ، در این اسلام کاشتن درخت پسندیده و از بین بردن و قطع بی مورد آن نکوهیده شمرده شده و در این مورد احادیث و روایات فراوانی در دست است .  

مقدمه ای بر پیشینه تاریخی باغ ایرانی :

شعر و ادب هنرهایی تزئینی ایرانی خواه از زمان هخامنشیان و خواه از زمان سامانیان و دوره اسلامی ، همیشه سرشار از احترام و علاقه به طبیعت است . در باغ – این طبیعت از پیش اندیشیده – راه به انسان و طبیعت در نهایت هماهنگی است . باغ به کمک اشکال منظم هندسی رابطه میان طبیعت و دنیای درونی تصور می شود . باغ مفهوم عرفانی و مذهبی طبیعت و نظم جهان را منعکس و مفاهیم فضاها را مطرح می کند . قرآن کریم در آیه های متعددی ، خوشی های بهشت را توصیف می کند و شادی و لذت عمیق کسانی را که به خدای خویش ایمان آوردند و سرانجام آرامش ، برکت و آسایش یافتند و برای همیشه در باغهایی جای گرفتند که آب از زیرآنها جاری است . در سایه های خنک و برای همیشه ، اراسته به چشمه های سرشار، باغ  ایرانی نه تنها جای امن و آرام که در عین حال جایی است برای تفکر آرام یا مذاکرات فلسفی . جایی است برای تأمل و تحقیق ، جایی که روح خسته آدمی می تواند تازه شود و آرامش یابد و    منظره هایی تازه بر او مشکوف گردد . نیلوفر آبی در سراسر اعصار و در تمامی آسیا یک نماد مقدس آسمانی بود . آرایش معماری در سراسر اعصار ، منحصر به گل و گیاه بوده و می باشد .   تعریف و واژه شناسی : باغ ایرانی آن گونه که از ایده و تعریف آن بر می آید گذشته از فضایی عملکردی که مردمان در آن دمی بیاسایند و تفرج کنند ، خود مفهومی نقش بسته بر سرزمین و برآمده از فرهنگ و شکل گرفته در آداب و رسوم مردمان است . باغهایمان در گذشته از اندیشه های شکل گیریشان ، دورنمایی از آرمانهای انسان ایرانی اند ، چه به آنگاه که با حفظ تقدیس آب را چنان در باغ میگرداندند تا باغشان نیز نماد تفکر و اندیشه و عناصر هستی بخششان گردد و چه زمانی که بیش از همیشه باغ را تمثیلی از بهشت برین می دانستند و تمنای جاودانگی را در باغ تجربه می کردند. واژه باغ معادل پردیس است که از کلمه « پایری د آزا » ( به معنی محوطه محصور و مدور باغ ) از بوستان ریشه گرفته است که معرب آن« فردوس است . باغ ایرانی به عنوان گونه ای از معماری برون گرای ایرانی در منطق و اصول شکل گیری فضا ارتباطی نزدیک با معناری درون گرا ( حیاط دار ) دارد . اصول باغ ایرانی از عقاید اسلامی نیز متأثر است . واژه پردیس به همان باغهای پیرامون خانه ها گفته می شده است . علامه دهخدا درباره معنی واژه پردیس می نویسد : پردیس لغتی است ماخوذ از زبان مادی به معنی باغ و بوسان که این واژه در پهلوی ، پالیز شده و در فارسی دری هم به کار رفته است . باغ هم واژه ای فارسی که در پهلوی هم به همین شکل به کار رفته است . در وصف بهشت ، آیات و احادیث زیادی وجود دارد به طوری که در آن تصویر باغهایی زیبا و بس بزرگ با درختان تنومند و آبشارهایی دلپذیر و کاخهای شکوهمند با ستونها و سقف هایی بلند به دست می دهد و این بهشت دارای حوض بزرگی است و نهرهای زیادی در آن جاری است . آیات دیگری نیز در وصف بهشت آمده که گاهی آن را فردوس یا جنت نامیده اند در یک مورد نیز بهشت ، ارم نامیده شده و آن بهشتی است که روی زمین ایجاد شده بود . به همین جهت همواره باغهای زیادی در ایران با نامهای باغ ارم – باغ رضوان – باغ فردوس – باغ مینو و باغ جنت وجود دارد که مفاهیم همگی آنها کنایه از بهشت است . مرحوم دکتر محمد کریم پرنیا ، باغ ایرانی را به پیوند فرخنده زیبائی و سودمندی می نامد . عناصر باغ ایرانی : عناصر اصلی که شامل چهار عنصر ( زمین ، آب ، گیاه و فضا ) هستند وقتی در منظومه فکری معماری ایرانی و با چهارچوب مفهوم و ایده باغ در کنار هم قرار می گیرند ( باغ ) را شکل می بخشند . در رابطه با زمین که یکی از عناصر اصلی باغ است به جزء شکل موقعیت های کلی ، عوامل ویژگی های دیگری همچون جنس خاک شیب و اختلاق سطح ، قابلیت آبیاری و حاصلخیزی نیز اهمیت دارد . باغ ایرانی ممکن است در یک سطح با شیب ملایم و  یا زیاد ساخته شود و در صورت قرارگیری در زمینی با شیب زیاد ، معمولاً شکل باغ تحت تأثیر شکل زمین قرار گرفته و در چند سطح ساخته می شود . در این حالت امکان ایجاد آبشر ه آبشار میسر خواهد بود . آب نیز که از عناصر اصلی باغ ایرانی است دست کم از سه جنبه مفهومی ، کارکردی و زیباشناختی در باغ حضور دارد. در بیشتر موارد قناتها و یا چشمه ها منبع اصلی تأمین آب باغ بوده اند و در بسیاری از موارد میزان آب و نحوه مدیریت و تقسیم آن در گذشته که معمولاً نیز بسیار دقیق صورت می پذیرفته تعیین کننده مساحت باغ بوده است . علاقه وافر ایرانیان در به کارگیری آب در باغ باعث شده تا آنها آب را به شیوه های گوناگون در باغ به حرکت در آورده و بر زیبایی و لطافت آن بیفزایند . گیاهان در باغ ایرانی گذشته از جنس و گونه از نظر محل قرارگیری ، طرح کاشت زیبایی و سودمندی بسیار قابل ملاحظه است . گیاهان در باغ ایرانی با اهداف متفاوتی از جمله سایه اندازی ، محصول دهی و تزئین باغ و ... به کار می روند و از آنجا که سودمندی یکی از اصلی ترین ویژگی های باغ سازی ایرانی است با بیشترین حجم گیاهان باغ ، درختان میوه و پس از آن درختان سایه افکن تشکیل می دادند . به همین نسبت گیاهان تزئینی به میزان کمتری در باغ به چشم می آیند و آخرین حلقه از عناصر چهار گانه باغ ایرانی فضا یا فضای معمارانه است .در باغ ایرانی بناها ( فضای بسته ) و فضای باز با هم تلفیق گردیده و جدای از یکدیگر نیستند و حتی شاهد آنیم که آب نیز حضور و جریان خود را در میانه بناها اعلام می نماید . در میان عناصر چهارگانه ای که باغ را شکل می بخشد ( فضا) عنصری معمارانه است که وظیفه دراد تا محیطی انسانی را ایجاد کند . در تقسیم بندی و بر اساس مقیاس می توان فضاهای باغ را به گروه هایی همچون فضاهایی اصلی مانند سر درخانه ، کوشک ، شاه نشین و یا بالاخانه و فضاهای فرعی که مجموعه فضاهایی کم اهمیت تر باغ همچون حمام ، فضاهای جنبی ، خلوتها و ... را شامل می گردند تقسیم کرد. فضاهای اصلی در هماهنگی با ساختار هندسی همواره در نقاط مهمی  که هندسه باغ مشخص می نماید قرار می گیرند . از نظر ویژگی های کالبدی نیز می توان فضاهای باغ را تقسیم بندی کرد . این تقسیم بندی مبتنی بر فضاهای باز ، نیمه باز و بسته بوده و بر اساس آن می توان ساختار فضایی و کالبدی باغ را باز شناخت و در عین حال به این دلیل که بسیاری از تغییرات که در طول زمان در فضا باغ حادث می گردد حاصل تغییرات جانبی و جداره های باغ است ، روند توسعه و سیر تکامل فضایی – کالبدی آن را مورد بررسی دقیق تر قرار داد . هندسه ، ساختار و نظام : مهمترین ویژگی و شاخصه باغ ایرانی فضای به غایت هندسی ، منظم وار و از  پیش طراحی آنهاست . این شالوده هندسی در انتزاع مفاهیم ، مبانی و عناصر شکل دهنده باغ و نحوه ترکیب این عناصر و اجزاء که در نهایت به ارائه شکل کلی آن می انجامد نقش دارد . از سوی دیگر مجموعه ای از نظامها را نیز می توان بازشناخت که در شکل گیری باغ مؤثرند . این نظامها اساس فکری ، آداب طراحی و نحوه زندگی و حیات مردمان تا رویش های نظم بخشی به فضاها را شامل می گردند .   هندسه و ساختار : طرح باغ ایرانی براساس توجه و کاربرد خاص مربع ترکیب کلی و اجزا آن استوار است و این خصیصه شخصیت متمایز باغ ایرانی را تشکیل می دهد . تأثیرگذاری هندسه در باغ ایرانی که در پیوند فضاهای بسته و باز شکل می گیرد در تمامی عرصه ها به چشم می خورد . ساختارهای هندسی در باغ و تناسبات کلی ، حصارها ، محورهای اصلی و فرعی ، ردیف درختکاری ، جویهای آب و نحوه حضور و عبور آب و به طور کلی به هندسه مسلط در باغ می پردازد . ساختار کالبدی باغ ایرانی : محیط بیرونی باغ عمدتاً به شکل مربع کامل یا مستطیل است و با دیوار نسبتاً مرتفعی محصور است . ارتفاع دیوراها با توجه به جنبه های ایمنی و عوامل اقلیمی در هر محل متفاوت است . دیوار فضای باغ را به طور کامل مشخص از محیط پیرامون جدا می کند . دیوار بر جدایی دو عرصه فضای بیرون فضای درون باغ تأکید میکند . درختانی که در حاشیه دیوار باغ به تبع هندسه آن کاشته می شود نیز همگی همسو با هندسه دیوار باغ بوده و بر نقش آن به عنوان یک چارچوب می افزاید . فضای کلی درونی به ما تبعیت از ساختار هندسی و با خطوط عمود بر هم به فضاهای جزئی تر تقسیم می شود که این دو محور فضای باغ را به 4 قسمت تقسیم می کند . یکی از دلایلی که از مربع یا مسطیل در طرح باغ استفاده میی شود بحث جاری شدن آب در جاهای باغ و حرکت در چهارجهت است هر بخش از باغ که به شکل مربع یا مستطیل است به مربع های کوچک تقسیم می شود . در هر راس این شبکه مربعی یک درخت که عمر طولانی تری دارد کاشته می شود و در این شبکه هر مربع به مربعهای کوچکتر تقسیم و در هر راستا درختان با عمر متوسط و به همین ترتیب درختان با عمر کوتاه در رأس مربعهای میان آن ها کاشته می شود . این نظم هندسی به قدری دقیق است که با نگاه کردن به هر طرف ردیفهای منظم درختان دیده می شود و امکان نورگیری منظم همه درختان فراهم می شود ، تا ناگهان قسمت اعظمی از باغ خالی از درخت نشود .  جلوه باغ در فرهنگ ایران : باغ مفهومی نقش بسته بر سرزمین و برآمده از فرهنگ و شکل گرفته در آداب و رسوم مردمان است . دور از ذهن نیست اگر تصور کنیم که باغهایمان نیز گذشته ازاندیشه های شکل گیریشان ، دورنمایی از آرمانهای انسان ایرانی اند . چنانچه با حفظ تقدیس ، آب را چنان در باغ می گرداندند تا باغشان نماد فکر و اندیشه و عناصر هستی بخششان  گردد و چه به زمانی که بیش از همیشه باغ را تمثیلی از بهشت برین می دانستند و تمنای جاودانگی را در باغ تجربه می کردند . باغ در حوزه فرهنگی بیش از هر چیز در ادبیات و شعر پارسی ، معماری و هنرهای ایرانی به چشم می خورد . از این روست که باغ در شعر فارسی از دیرباز اهمیت و جایگاه خاص خود را داشته است . نقش باغ در هنرهای وابسته به معماری همچون کاشیکاری و تزئینات دیگر به عیان می توان دید . چنانچه در صنایع و هنرهای دستی نیز این حضور همیشگی و جاودانه بوده است و تأثیر عمیق باغ بر  مهمترین هنرها همچون مینیاتور باغ در فضاسازی این از نقاشی ها تأثیر عمیق خود را بر جای گذاشته است . در مبحث جلوه باغ در هنر و فرهنگ ایرانی نباید از اندیشه ها و منظومه های فکری ایرانیان و نیز شناخت جامعه ، مردمان، اقوام و عام و خاص ایرانی غافل شد و شایسته است تا آن جلوه و آن حضور را بیش از هر کجا در ساختارهای فکری ، فرهنگی و اجتماعی ایرانیان جستجو کرد . کیفیت فضایی باغ ایرانی : ساختار هندسی دقیق کالبد باغ ایرانی را تعریف می کند و این ساختار هندسی موجب پیدایش کیفیتهای فضایی خاص در باغ می شود از سویی وجود چشم انداز اصلی به شکل مستقیم و کشیده در محور طولی باغ و کاشتن درختان بلند در دو طرف آن نقش اساسی در ایجاد پرسپکتیوی دارد که باغ را طولانی تر جلوه گر می سازد . از سوی دیگر شیب طبیعی که در اکثر باغهای ایرانی مورد استفاده قرار گرفته موقعیت مناسبی را برای قرارگیری کوشک در نقطه مرتفع باغ فراهم ساخته است . از نظر بینایی انسان وقتی در نقطه کم ارتفاع قرار گیرد فاصله خود را تا نقطه مرتفع کمتر و احساس می کند تا زمانی که همان فاصله از نقطه بلند می نگرد همین تفاوت زاویه دید انسان در جهت بالاتر و یا پیین تر از خط افق باعث می شود که کوشک از سوی سر در ورودی باغ نزدیک به نظر آید و بیننده را به حرکت به سوی آن و طی این مسافت به ظاهر کوتاه ترغیب کندو هنگامی که ازکوشک به باغ می نگرد این فاصله طولانی تر به نظر آمده و وسعت بیشتری به باغ می بخشد مانند باغ شاهزاده در ماهان كرمان . یکی از ویژگی های معماری در باغ ایرانی تلفیق بنا و باغ است و آن گاه آنچنان به هم آمیخته اند که نمی توان احساس کرد که کجا باغ سازی خاتمه یافته و کجا آغاز شده است. عنصر مهمی مانند آب که در جویها جریان دارد  مسیر خود وارد کوشک شده و به طور نمایانی در معرض مشاهده قرار می گیرد و سپس از آن خارج می شود عبور مسیر جریان آب از داخل بنای کوشک و امتداد یافتن آن در فضای باغ چنان هنرمندانه فضای بیرون و درون را به هم وصل میکند که هیچ انفصالی میان این دو حس نمی شود و انتقال صدا از فضای خارج به داخل نیز این حس را تشدید می کند . در احداث باغهای ایرانی که غالباً در دامنه تپه ها قرار دارند اصول مستقیم هندسی و ردیفها و زاویه های منظم رعایت می شود. در محوطه سازی آنها تقسیمات متقاطع و صلیب وار انجام گرفته و جویها و حوضها در وسط آنها ساخته می شود  . وجود جویهایی متقاطعی که باغ را به چهار قسمت تقسیم می کند به صورت یک کیفیت عرفانی در آمده بر اساس افکار بسیار قدیمی آسیا در تصور عالم موجود و تقسیم آن بر چهار منطقه که معمولاً چهار رودخانه بزرگ آنها را از هم جدا می کند . اصلی ترین عاملی که همواره به باغهای ایرانی حیات بخشیده آب جاری بوده که در چهار باغ ها و جوبیارها و جویهای کم شیب و مارپیچ به حرکت در آمده و منظره و هوای باغ را دلپذیر می کرده اند است براساس ویژ گی های اکولوژیکی در کشور ما که بیشتر مناطق آن خشک و کم آب است برای ایجاد محیطی آرام و خنک چاره ای جز احداث جویهای آب در طول تمام باغ نمی باشد که معمولاً در تقاطعها این جویها به حوضچه ها تبدیل می گردند . این جویها غالباً از حوض خانه عمارت باغ آغاز و در فاصله های منظم با استفاده از شیب طبیعی زمین با تکرار آبشارها به داخل حوضچه ها روان می گردد . آبنماها بیشتر در مقابل عمارت باغ احداث می گردد و معمولاً بعد اصلی آن در جهت طول ساختمان و به شکل های مستطیل و مربع – چند ضلعی و بیضی است . گاهی در داخل عمارتهای باغهای قدیمی هم آبنما ساخته می شود .كه اصطلاحاً به آن حوض خانه می گویند .باغهای ایرانی را می توان در یک تقسیم بندی کلی از لحاظ طرح به 2 دسته تقسیم کرد : باغهایی که دو محور موازی اصلی دارند و کوچه باغهای فرعی این دو محور با زاویه 90 درجه قطع می کنند مانند باغ دلگشا در شیراز . باغهایی که دو ، سه ، یا چهار محور مضاعف و موازی دارند و در مرکز باغ از یکدیگر می گذرند مانند باغ جهان نما و باغ سلطان آباد در شیراز .  جایگاه باغ در شهر ایرانی : شهرهای ایرانی همواره پذیرای حضور باغ در اشکال گوناگون خود بوده اند و در هر کجا بسته به محیط اقلیم و فرهنگ شکل خاصی را پذیرفته است . شکل گیری شهرهای تاریخی ایران و رشد و توسعه آنها با توجه به ژرف به بحث باغ و باغ سازی چه در رابطه ساختاری میان باغ و شهر و چه در استفاده از باغ و عناصر مهم باغ سازی در پیکره شهر صورت پذیرفته است . باغهای ایرانی اکثراً در مناطق گرم و خشک و کم آب ساخته شده و دلیل احداث آنها در چنین مناطقی وجود چشمه های طبیعی و یا کاریز است . برای ایجاد باغ در صورت وجود آب که اصل اساسی می باشد دو اصل دیگر هم در همه نواحی ایران مورد توجه بوده است: زمین شیب دار برای تسهیل آبیاری باغ 2. خاک حاصلخیز و بارور شکل باغ در ایران از دیرباز تا کنون با چگونگی طبیعت و هوا و میزان آب تناسب کامل داشته است .گاه برای احداث باغی در زمین مناسب از نقاط دور دست آبی را که با ایجاد کاریزی به دست می آورده اند در جدولها و جویهای منظم به آن باغها می رسانده اند . در نتیجه همواره کوشش می شود که از آب بیشترین بهره به دست آید و در واقع اهمیت آب در باغهای ایرانی بیش از هر عامل دیگری است و طرح باغها به صورت تقریباً یکنواخت و همانند در بیشتر شهرهای ایران دیده می شود که تابع و متناسب با همین نیاز است جدول بندی و جوی سازی منظم باغهای ما  خود دلیل جلوگیری از هدر رفتن آب است و می توان گفت چگونگی آبیاری و لزوم جلوگیری از هدر رفتن آب طرح باغها را تعیین می کند و این طرحها اکثراً به شکل مستطیل و دارای دو خیابان اصلی به صورت صلیب و برای آبیاری سایر قسمتهای جوی های آب در وسط و یا طرفین این خیابانها ساخته می شود . یکی از شیوه های باغی ، باغ در زمینهای مسطح و بیشتر در پیرامون مظهر قنات احداث می شود و انگیزه آن کار این است که جریان دائمی کاریز در مسیر خود برای رسیدن به زمینهای زراعتی درختان را نیز سیراب سازند و نوع دیگر باغی که در دامنه کوه احداث می گردد و ساختمان آن در بالاترین نقطه باغ و زمین آن به صورت همه پلکانی است و آبشارهای از هر طبقه دیگر سرازیر است . باغ ایرانی همواره با دیواری محصور است که هم خلوت گاهی برای آرامش و گوشه نشینی و هم حفاظتی برای تأمین امنیت باشد . در باغهای ایرانی ، فاصله میان محورها موازی معمولاً تخته زمینی است که در بعضی جاها برای کاشت گیاهان چهار فصل استفاده می شود و به آن کرت می گویند و در بعضی دیگر در صورتی که زمین شیب دار باشد مانند باغ شاهزاده در ماهان به ایجاد آب نما و آبشار اختصاص می یابد . در میان کرت ، بوته های بلند که چشم انداز ساختمان باغ را بپوشاند کاشته نمی شده است . کرتهای دو سوی خیابانهای باغ را که بیشتر به صورت چهارتخته آرایش می شود ، با نهالهای میوه پر می کردند و در چند باغچه آن ، سبزیکاری و گاهی سیفی کاری می کردند .

عناصر بنیادی سازمان شهری

 شهر غالبا با یك ماشین یا با یك اندام زنده مقایسه شده است .هرچند كه این مقایسه اكنون منتفی است . منتها این استعاره بیانگر ایده ای است كه به موجب آن شهر یك نظام سازمان یافته ، از یك ساختار كلی برخوردار است كه به اجزایی )محله ها( تقسیم شده است و وظایف خاصی را برعهده دارد این عناصر بنیادی زندگی شهری نتیجه تعامل كنشگران متفاوت و نهادهایی است كه در تولید و در استفاده از آنها همكاری می كنند. اینها نخستین نشانه های شهر به عنوان محصول اجتماعی هستند.
    ایده نقشه غالبا با ایده شهر شریك است . اما آیا می توان شكل و خط سیرهایش را تبیین كرد. نقشه بیانگر فازهای اجرا و سازمان شهرها است .

در بسیاری موارد برآمدگی زمین جهت گسترش شهری را هدایت كرده و از توسعه شهر در اراضی كوهستانی و در دشت های سیل خیز جلوگیری كرده است . نقشه های شهر با شیب های زمین و شكل دره ها انطباق پیدا می كند. اما نمونه های زیادی وجود دارد كه نشان می دهند نقشه شهرها لزوما با پستی و بلندی های زمین هدایت نمی شود. به عنوان مثال نقشه شطرنجی سان فرانسیسكو به نظر می رسد با شیب ها انطباق نیافته است و یا بسیاری از شهرهای ژاپن در مناطقی ساخته شده اند كه در معرض خطر زمین لرزه است .
    در واقع بازنماهایی كه جوامع از دشواری ها و از خطرات فیزیكی می سازند، یقینا وزن سنگینی دارند. به نظر دوركیم «این زمین نیست كه انسان را تبیین می كند، بلكه این انسان است كه زمین را تبیین می كند.» نقشه ها را می توان برحسب نظم های صوری قابل مشاهده متمایز كرد. با این وصف ، این نظم های صوری با علت های متفاوتی متناظرند. مثلا نقشه ای با ساختار مستطیل یا مربع با خیابان های عمود برهم ، سابقه تاریخی اش به كاستروم رومی و به شهرهای فونداسیون می رسد. نمونه آن را هم در شهرهای لوتی سور قرن 19 باز می یابیم و هم در شهرهایی مثل تول ، شیكاگو یا بوینس آیرس .
    همین ملاحظات در مورد نقشه های مدور یا بیضوی نیز صدق می كند كه نمونه های آن را در اروپای غربی پس از هجوم بربرها مشاهده می كنیم : صورت نوعی شهرهای سده های میانی كه پیرامون یك قصر به صورت دایره های متحدالمركز و راه های شعاعی توسعه یافته است . این نقشه های شعاعی متحدالمركز رادر بسیاری از شهرهای اروپایی چون بروژ،وین و پاریس مشاهده می كنیم و بالاخره نقشه های مدرن با هندسه پیچیده هستند كه در راستای عزمی زیبایی شناختی و كاركردی ساخته می شوند. نقشه پاریس بسیار مدیون مساعی بارون هوسان در فاصله سال های 1853 و 1870 است . احداث راه های استراتژیك محله های فقیر نشین پاریس را شكافته و بافت قدیمی شهر را تقسیم كرده است این راه ها با اتصال به ایستگاه های راه آهن از بروز مشكلات ترافیكی و حمل و نقل عمومی در آینده پیش گیری كرده اند. در بارسلون ، «آنسانچه » نقشه شطرنجی با برش های قطری كه در 1859 برپایه طرح گسترش آلفونسوكردا طراحی شد، قصد داشت با بلوارهای كمربندی ، گسترش شهر را مهار كند.
    باری ، نقشه شهرها بیانگر یك جفت و جوری فضاهای باز و بسته ، ساخته شده و ساخته نشده ، عمومی وخصوصی است هرچند تفسیر نقشه شهرهای امروزی بسیار دشوار است ، چون این نقشه ها دستخوش توسعه عظیم حومه ها شده اند، و این مجموعه حومه های شهر راه های حمل و نقل ، زمین های محصور و راه های دسترسی به برخی از مكان ها )اداری ،فرهنگی ، اقتصادی ( برای جمعیت ایجاد كرده اند. خلاصه كلام ، به نظر موریس هالبواكس ، نقشه شهر بازتاب انتخاب های آگاهانه یا ناآگاهانه جامعه ای است كه شهر را بنا می كند. جان كلام هالبواكس این است كه شهر تجسم اراده جمعی است كه گاهی ازنگاه تصمیم گیران درباه شهر پنهان می ماند.

    توزیع مشاغل و مسكن
    گوناگونی انواع مسكن و توزیع شان در شهر بارزترین نشانه های جدایی گروه های اجتماعی است . می گویند هر شهری در «محله های اعیان نشین »، «محله های فقیر نشین » و «محله های مشكل »اش را دارد و این اصطلاحات همان قدر كه رایج اند، محل منازعه نیز هستند. برای نمونه یك شهر اروپایی را در نظر بگیریم . روی نقشه ای با مقیاس 25000\1 عموما با چشم غیر مسلح می توان بافت قدیمی مراكز شهر را با ساختاری متراكم و فشرده ، مساكن مختلط و پراكنده تر از فضاهای پیرامون مركز، منطقه خطوط و اشكال هندسی كه نمایای مجتمع های مسكونی ارزان قیمت ساخته شده در دهه 60-1950 و بخش های خانه های شخصی ، ساخته شده در دهه 80-1970 كه پیرامون یك طرح همگن و گسسته از باقی بافت شهر گرد آمده اند، مشاهده كرد. كمی دورتر، مناطق پیرامون شهری را می بینیم كه در اطراف هسته های قدیم ده ایجاد شده اند و تعدادی «روستا شهری » كه در شهر كار می كنند و در خانه های شخصی یا در مزارع نوسازی شده سكونت دارند، به آنها دلبسته اند. این هسته ها، وقتی كه جاذبه هایشان مشاغل جدید را جذب می كند، به سرعت توسعه می یابند. این طرح نوعی ، البته خیلی ساده شده ، با انواع جمعیت های از لحاظ آماری شناخته شده متناظر است . در وهله اول ، هر نوع مسكن ، برحسب قیمت زمین و سیاست مسكن ، مشتریان متفاوتی دارد. اما متعاقبا سایر محافل اجتماعی می توانند این مسكن را تصاحب كنند.
    در شهرهای اروپایی قیمت زمین شهری به نسبت دوری از مركز شهر گرایش به كاهش دارد، البته در صورتی كه شهر وظیفه مركز قدرت و آبرومندی اش را به درستی ایفا كند)حضور ادارات مركزی ، بانك های بزرگ ، مقر شركت های بزرگ ( قیمت زمین شهری در حوالی ایستگاه های حمل و نقل و در مسیر خطوط تازه تاسیس مترو افزایش می یابد.
    بنابراین ، غالبا دشوار است كه در بخش هایی از شهر كه قیمت زمین در آن جا گران است ، مگر با مساعی خا دولت ، بتوان مساكن ارزان قیمت ساخت . از این رو، ساخت و ساز مسكن ارزان قیمت و صاحب خانه شدن قشرهای كم درآمد در جامعه تنها در بخش هایی كه قیمت زمین شهری ارزان تر است ، امكان پذیر است . باری ، ارزش زمین های شهری با بازنمایی هایی كه شهرنشینان از آن دارند رابطه تنگاتنگی دارد: دسترسی آسان ، حضور موسسات آبرومند، امكان تحصیل در «بهترین مدارس »، اما مسكن تنها عامل توزیع جمعیت در فضاهای شهری نیست . مكان یابی بنگاه های اقتصادی در این پویایی نقش مهمی ایفا می كند، زیرا خانوارها سعی دارند زمان ایاب و ذهاب روزانه شان را به حداقل برسانند. توزیع فعالیت های اقتصادی به راهبردهای بنگاه ها و به كیفیت فضاها بستگی دارد: در دسترس بودن نوعی نیروی انسانی ، استعدادهای توسعه یافته یك منطقه صنعتی ، روش های توزیع و وسایل ارتباطی ، امروزه از همان اهمیتی برخوردار است .

اصول اجرایی ساختمان

باتوجه به تحولات قرن  اخیر كه در كلیه علوم و فنون منجمله در صنعت ساختمان  سازی‌ایجاد گردید و با توجه به رشد روز افزون جمعیت و احتیاج جوامع بشری به مسكن بیشتر و در نتیجه احتیاج به گسترش شهرها كارشناسان متوجه شدند كه اگر شهرها به طوری افقی گسترش یا به سرویسهای شهری مانند آب برق تلفن گاز و به شهروندان با مشكل مواجه خواهد شد علاج‌این درد گسترش شهرها به صورت عمومی ‌بود در نتیجه ساختمانهای یك یا دو طبقه قرون 18و19 به ساختمانهای بلند قرن بیستم تبدیل شد.

رفته رفته مصالحی مانند آجر و آهك و ملاتها كم مقاومت منسوخ شد و مصالح مرغوبتری كه بتواند بارهای فشاری و كششی بیشتری را تحمل نماید مورد توجه قرار گرفت كه در راس آن سیمان بتن و انواع فولاد میباشد كه روز به روز مراحل تكامل خود را طی نموده و هر لحضه در آزمایشگاههای مهم  دنیا در اثر آزمایشات شبانه روزی انواع مرغوب تر و كامل تری از آن ارائهمی‌گردد.

 الف ) بخش های مدیریتی:

 اصول اجرایی ساختمان
انجام طراحی برای  اجرا و منظور از طرح و اجرا، ‌ایجاد بنایی است كه بتواند وظایف مورد انتظار را به خوبی به انجام برساند.
اجرای طرح عینیت بخشیدن به آن طرح مطابق نقشه ها و سایر مدارك اجرایی است، كه خود حاصل تفكر طراح یا طراحان هر بنا از لحظه تكوین فكر‌ ایجاد آن تا موقعی كه به دست بهره برداری كنندگان سپرده شود مراحلی را طی می‌كند كه شامل برنامه ریزی، طرح و محاسبه، اجرا و نظارت بر اجرا، كنترل كیفیت، آغاز بهره برداری و خبر خوشی است تا پس از حصول اطمینان از قابلیت بهره برداری آن، در اختیار بهره برداری كنندگان گذاشته شود.
بسته به بزرگی و كوچكی طرح و ماهیت آن، اهمیت هر یك از مراحل فوق متغیر بوده و بنابه ضرورت ممكن است گستره یكی از مراحل بسیار محدود شده و حتی مرحله‌ای با مراحل دیگر ادغام شود.
هر یك از‌این مراحل باید در چارچوب فنی، اقتصادی، زیست محیطی، زیبایی شناسی، اجتماعی و حتی سیاسی طی شود و چگونگی‌این مراحل در ‌ایمنی، عملکرد آتی ( با ملحوظ داشتن خطوط هادی اداره كشور) آتی بنا و عمر مفید آن موثرند.
اما اثر مرحله اجرا و نظارت بر اجرا، بیش از هر مرحله است دیگری تجارب جهانی نشان می‌دهند كه در حدود هفتاد درصد تمام عللی كه بروز كاستیها و تقلیل عمر مفید بناها را سبب می‌شوند، از خطاهای ‌این مرحله سرچشمه می‌گیرند
لازم به توضیح است كه برخلاف عرف معمول، در‌اینجا از اجرا و نظارت بر اجرا به عنوان یك مرحله نام برده شده و اجرا و نظارت، دو مقوله جدا از هم در نظر گرفته نشده‌اند.
این مسیله به منظور هماهنگی با یكی از دگرگونی های بنیادی صنعت ساختمان است كه با وارد شدن مفهوم  از طرف سازنده در روند ساختن بناها به جای مفهوم «كنترل كیفیت» «تضمین كیفیت» توسط دستگاه نظارت، در عمل بخش عمده وظایف دستگاه مجری و دستگاه نظارت، در هم ادغام شده است در واقع، به روال سنتی، دستگاه سازنده، بر حسب وظیفه، سعی می‌كند طرحی را كه اجرای آن به او سپرده شده، بر مبنای  نقشه ها و با رعایت مشخصات فنی طرح  بسازد.
مسیولیت او به اجرای كار طبق نقشه و مشخصات، در زمانی مشخص و معمولاً با هزینه‌ای معین محدود است.

 روشهای اجرای طرحهای ساختمانی و پیمانها
اجرای طرحهای ساختمانی صدها جزییات فنی و ساختمانی و روابط پیچیده چند جانبه بین صاحب كار كارفرما، مجری طرح، ناظر، پیمانكاران جزء، سازندگان مصالح و لوازم و فروشندگان آنها، تولید كنندگان و اجاره دهندگان تجهیزات، نیروی انسانی، نهادهای مدیریت شهری و ادارات دولتی را شامل می‌شود.

 روشهای اجرا
اجرای طرحهای ساختمانی ممكن است به یكی از صورتهای زیر انجام پذیرد:
امانی: كه صاحبكار یا قائم مقام او، یعنی كارفرما یا مجری طرح، رأساً عملیات اجرایی را مدیریت می‌كند و هزینه ها را می‌پردازد
صاحبكار: شخصی است حقیقی یا حقوقی كه طرح متعلق به او می‌باشد.
كار فرما یا مجری طرح: شخصی است حقیقی یا حقوقی كه صاحبكار تمام یا بخشی از اختیارات خود را برای اجرا به او تفویض كرده است.
مدیریت اجرا: كه صاحبكار شخص دیگری را به عنوان مدیر اجرایی،از طرف خود مامور اجرای كار می‌كند و تمام یا بخشی از اختیارات خود را به او تفویض می‌نماید و با نظر او تحت كنترل خود، هزینه های اجرایی را با ملحوظ داشتن اضافه مبلغی برای مدیریت، می‌پردازد.
مدیر اجرایی: شخصی است حقیقی یا حقوقی كه سازماندهی عملیات اجرایی به عهده او واگذار می‌گردد.  كه صاحبكار یا كارفرما هر قسمت از كار را به پیمانكار مناسبی واگذار می‌كند كه  آن بخش از كار را با مشخصات معلوم و به قید معلوم انجام دهد و خود، كار پیمانكاران جزء را هماهنگ می‌كند.
پیمانكار: شخصی است حقیقی یا حقوقی كه انجام خدمات مشخصی را تحت شرایط فنی و مالی معین در مدت زمانی معلوم، به عهده می‌گیرد.
پیمانكاری كامل: كه صاحبكار یا كارفرما، كل كار را به یك پیمانكار اصلی واگذار می‌كند و پیمانكار مزبور با امكانات خود و یا با استفاده از پیمانكاران جزء  كار را به انجاممی‌رساند به عبارت دیگر كل كار را به مسیولیت خود، با مشخصات مورد نظر و به قیمت معلوم یا تحت شریط مالی مشخصی، به هر روشی كه صلاح بداند، انجام می‌دهد.  در كلیه روشهای فوق، فرض بر‌این است كه طرح از پیش آماده شده‌ای، برای اجرا وجود دارد.
امروزه برای اجرای ساختمانها ابداع و به كار گرفته شده‌اند كه اجازه می‌دهند همزمان با تهیه طرح، كار اجرا نیز آغاز و پیش برده شود.
از جمله‌این روشها، روش اجرای سریع و روش طرح و ساخت یا طرح و اجرا را می‌توان نام برد.

اشكال مختلف پیمانها
جز در صورت اجرای امانی، در سایر حالات، برای روشن شدن حدود حقوق و تكالیف طرفین،پیمانهایی بین صاحبكار یا كارفرما از یك سو واجرا كنندگان كار از سوی دیگر بستهمی‌شوند.
در‌این پیمانها، حجم كار و مبلغ قرارداد، مدت اجرا و مشخصات فنی، به عنوان اركان قرارداد مشخص می‌شوند.
پیمانهای اجرایی اشكال مختلف دارند كه متداولترین آنها به شرح زیرند:
«پیمانهای سرجمع» «گلوبال یا لام سام»
در‌این پیمانها، پیمانكار بازای اجرای طرح موضوع قرارداد، در مدت زمان معلوم، مبلغ مشخصی را دریافت می‌دارد معمولاً ً هماهنگ با درصد پیشرفت كار، در موعدهای معین، بخشی از مبلغ قرارداد به پیمانكار پرداخت می‌گردد.

 « پیمانهای مبتنی بر فهرست آحادیه »
در‌این پیمانها، برای و اخد هر یك از اقلام كار، كه با مشخصاتی معین انجام داده شود، قیمت واحدی مورد توافق قرارمی‌گیرد، احجام اقلام كار برآورد و برمبنای آحاد بها، قیمت كل عملیات و مبلغ قرارداد تعیین می‌گردد كه بازای آن، پیمانكار طرح را در مدتی معین اجرا نماید.
پرداخت به پیمانكار، متناسب با پیشرفت كار، بر اساس صور توضعیتهای ماهیانه صورت می‌گیرد هر صور توضعیت حاوی احجام كارهای انجام شده تا تاریخ تنظیم آن می‌باشد كه براساس آن احجام و آحاد بها، قیمت كار انجام شده تا آن تاریخ محاسبه و پس از كسر پرداختهای قبلی و سایر كسورات مقرر، مابقی آن به پیمانكار پرداخت می‌گردد.
پرداخته و در مواعد مقرر « پیمانهای در صد هزینه » در‌این پیمانها، پیمانكار هزینه های اجرایی آن را باضافه درصدی كه پیشاپیش مورد توافق قرار گرفته، از كارفرما دریافت می‌كند پیمانكار به ازای دریافت‌این درصد، متعهد می‌شود كه كار را در مدت زمان مشخصی و با مشخصات تعیین شده در قرار داد به اتمام برساند.
محاسبه هزینه كارهای انجام شده ممكن است به روشهای مختلف صورت پذیرد در‌این پیمانها، اغلب سقفی برای هزینه های كل طرح تعیین می‌شود كه اگر پیمانكار، اچرای طرح را با هزینه‌ای كمتر از آن به پایان برساند بخشی از مبلغ صرفه جویی شده را به عنوان جایزه دریافت می‌دارد و اگر طرح را با هزینه‌ای بالاتر از سقف تعیین شده تمام كند، جریمه‌ای به او تعلق می‌گیرد و یا حداقل، به مبلغ اضافه شده، درصدی تعلق نمی‌گیرد و چیزی به پیمانکار پرداخت نمی‌شود.
علاوه بر پیمانهای فوق، كه متداولترین پیمانهای اجرایی می‌باشند، اشكالی دیگر از پیمان نیز وجود دارند كه با اختلافهایی كم یا بیش، شبیه به پیمانهای مزبور می‌باشند.

 گام نخست، آشنایی با كمیت و كیفیت طرح و ویژگیهای آن
اجرای هر طرح با آشنایی سازنده با آن طرح آغاز می‌شود برای اجرای هر طرحی، معمولاً آنچه طراح در ذهن خود خلق كرده است، از طریق نقشه ها و سایر مدارك اجرایی به سازنده انتقال داده می‌شود.
لذا اجرا كننده علاوه بر داشتن آشنایی قبلی با استانداردها، آیین نامه ها، ضوابط و مقررات عمومی‌ساختمانی باید قبل از هر چیز با مطالعه دقیق نقشه ها، دفترچه مشخصات فنی عمومی، دفترچه مشخصات فنی خصوصی، دستورالعملهای اجرایی، یادآوریهای فنی، برآورد و فهرست مقادیر و سایر مدارك اجرایی، بطور همه جانبه دریابد كه چه بنایی را با چه مشخصاتی و با رعایت چه معیارهایی می‌خواهد اجرا نماید و حجم كار چقدر است به عبارت دیگر سازنده باید با كم و كیف كار آشنا شود و ضمن اطلاع از احجام اقلام كار، از مجموعه مورد احداث، تجسم فضایی دقیقی بدست آورد.
در‌این مرحله از كار، سازنده باید كامل بودن نقشه و سایر مدارك اجرایی را ارزیابی و از قابل اجرابودن طرح اطمینان حاصل نماید و هیچ ابهامی‌را از نظر دور ندارد، بویژه باید هر گونه تناقض و ناسازگاری را كه بین مدارك مختلف اجرایی احساس می‌نماید، با طراح در میان گذاشته و از او بخواهد كه مدارك اجرایی را تكمیل كرده و از آنها رفع ابهام كند بطوری كه در هیچ مورد امكان تفسیرهای مختلف باقی نماند همچنین در‌این مرحله، اگر سازنده نظری در مورد جرح و تعدیل طرح برای هماهنگ كردن آن با امكانات و تواناییهای خود یا روش اجرای مشخصی دارد، میتواند پیشنهادهای خود را به طراح ارائه دهد زمان كوتاهی كه برای طی‌این مرحله صرف می‌شود،  از اتلاف وقتهای بعدی، كه اغلب با توقف سازمان اجرایی و صرف هزینه های غیر لازم همراهند، جلوگیری می‌نماید.

 گام دوم، آشنایی با محل اجرای طرح
پس از آشنایی با طرح، سازنده باید طی بازدید یا بازدیدهایی، با محل اجرای طرح آشنا شده و محدودیت ها و امكانات موجود در محل را ارزیابی كند.
در‌این مرحله، سازنده باید از طریق مشاهدات، مذاكرات، پرس و جو از افراد محلی، مطالعه مدارك و گزارشهای موجود، با عوارض سطحی، توپوگرافی، شرایط تحت الارضی، شرایط محیطی، اقلیم و آب و هوای محل اجرای طرح، راههای دسترسی به محل، امكانات دستیابی به مصالح،تجهیزات و نیروی انسانی در محل و بطور خلاصه تمام امكانات تسهیل كننده و موانع و اشكالات بازدارنده و معارضهای احتمالی، تا آنجا كه میسر است، آشنا گردد.
برای آشنایی با محیط كارگاه اجرای طرح، جمع آوری اطلاعات زیر، بسیار مفید خواهد بود درباره عوارض سطحی از قبیل طبیعت و میزان محلهای احتمالی پر شده با زباله، خاك دستی و محل قرار گرفتن و نوع رگه های سنگ احتمالی مسیرهای عبور جریانهای آب و احیانا ً گودالهای آبگیر در سطح كارگاه توپوگرافی، به عبارت دیگر تغییرات رقوم خاك در سطح کارگاه سازه های موجود در محل كارگاه و در مجاورت آن خاكریزهای نزدیك،   خط ساحلی  و عوارض مشابه آن راههای  دسترسی به كارگاه( راه آهن، اتومبیل، كشتی)
درباره عوارض زیر زمینی از قبیل:
مسیر فاضلاب، قنات، تونل، زیر زمین و یا سایر سازه های زیر زمینی خطوط لوله نفت و گاز و آب یا لوله های بخار و هوای فشرده و غیره، خطوط تلفن و تلگراف و كابلهای زیر‌زمینی‌برق.
شالوده های موجود در محوطه كارگاه یا زمینهای مجاور اطلاعات مربوط به گمانه هاو سایر اطلاعات از قبیل تاریخچه رفتارسازه های مجاور، نشستهای خاك و غیره...

 

گام سوم، تهیه برنامه زمانبندی اجرا
پس از‌اینكه مشخص گردید چه بنایی در چه محلی باید ساخته شود، سازنده باید برنامه زمانبندی اجرای عملیات را تدوین نماید بطوریكه در هر مقطع زمانی، قدمهای اجرایی كه بلافاصله پس از آن لحظه برداشته شوند مشخص باشند.  داشتن چنین برنامه‌ای كه تكلیف اجرا كنندگان را مشخص كرده باشد، تردیدهای مزاحم و بازدارنده را حذف كرده،‌ایجاد تحرك نموده و از اتلاف وقت و انرژی جلوگیری می‌كند.
تهیه برنامه زمانبندی، عملا ً در یك فرآیند تجزیه، بررسی اجزا و تركیب اجزای بررسی شده بنحوی مطلوب ومناسب با رعایت مسیر بهینه، به شرح زیر صورت می‌پذیرد.
ابتدا سیاهه‌ای از كلیه عملیاتی كه برای اجرای طرح لازمند، از تجهیز و راه‌اندازی كارگاه گرفته تا اتمام كار و برچیدن كارگاه، تدوین می‌گردد.  سپس متناسب با حجم کار و شرایط موجود عملیات به چند «عمل اصلی» یا «فعالیت اصلی»تقسیم می‌شود.
پس از مشخص شدن فعالیتها یا عملهای اصلی، هر یك از آنها به تعدادی «عملیات جزء» یا «فعالیت جزء» تقسیم می‌شوند.
برای انجام هر واحد هر جزء عمل، مصالح، وسایل، تجهیزات، نیروی انسانی، آهنگ انجام، زمان لازم و هزینه های انجام برآورد می‌شوند و نیازهای كل آن جزء عمل تعیین می‌گردند.
از تركیب آنچه برای انجام جزء عملها تعیین شده، نوع و مقدار كل مصالح، نوع و حجم وسایل، انواع تجهیزات، انواع نیروی انسانی مورد نیاز و زمان كل اشتغال هر نوع از تجهیزات و نیرویانسانی و هزینه كل اجرا تعیین می‌گردند.
لازم به ذكر است كه حجم كل مصالح مورد نیاز، از جمع كردن ساده مصالح لازم برای جزء عملها به دست می‌آید ولی تعداد ماشین آلات، میزان تجهیزات و تعداد نیروی انسانی را نمی‌توان ازجمع كردن ساده ارقام تعیین شده برای هر جزء عمل بدست آورد زیرا ماشین آلات مورد نیاز معمولاً ً به صورت حاصلضرب  «ماشین* ساعت» یا « ماشین* روز» و نیروی انسانی لازم به صورت حاصلضرب « نفر* ماه» تعیین می‌شوند و لذا، تعداد ماشین آلات و نیروی انسانی تابع زمانند و باید متناسب با مدت زمان اجرا، از طریق كارشناسی و مشخص كردن زمانهایی كه تعداد مورد نیاز حداكثرو حداقل است، تعیین می‌شوند.  یا بالعكس اگر استفاده از تجهیزات، ماشین آلات و نیروی انسانی معینی الزام آور باشد، باید مدت زمان اجرا متناسب با‌این امكاناتتعیین‌شود.
هزینه كل اجرا را هم نمی‌توان از جمع كردن ساده هزینه عملها محاسبه كرد زیرا سه عامل ماشین آلات، نیروی انسانی و زمان بر هزینه های اجرایی اثر می‌گذارند و بویژه باید مسیله تأمین منابع مالی و حجم سرمایه‌ای كه باید برای گردشكار كارگاه به كار گرفته شود، در محاسبه هزینه كل اجرا ملحوظ گردد.  پیمانكاران با سابقه، هزینه های اجرایی را مستقیماًً برای هر عمل، بدون پرداختن به جزء عملها، محاسبه می‌نمایند
پس از روشن شدن حجم مصالح مورد نیاز، مبداء و منابع تهیه مصالح، چگونگی تهیه و تدارك آنها، وسیله و نحوه حمل به كارگاه، تحویل گرفتن، بار‌اندازی، انبار كردن و نگهداری در كارگاه، نحوه و وسایل برداشت و مصرف در كارگاه و بالاخره چگونگی نمونه برداری و كنترل كیفیت مصالح در مواعد مقرر، مورد مطالعه قرار می‌گیرند.
بر اساس مطالعات انجام شده درباره مصالح، نیازهای تجهیزاتی كنترل و حك و اصلاح گشته و امكانات و نحوه تأمین قطعات یدكی، سوخت، مصارف و لوازم آنها بررسی می‌شوند.
در‌این مرحله، تهیه جدول برنامه ریزی ماشین آلات مورد نیاز می‌تواند به همه جانبه بودن مطالعه و تسهیل كار مطالعه كننده كمك نماید.  در جدول شماره1، برنامه ریزی ماشین آلات مورد نیاز برای احداث یك كانال بتن آرمه، به عنوان مثال نشان داده شده است.
بر اساس آخرین مطالعات در مورد مصالح و نیازهای تجهیزاتی، نیازهای به نیروی انسانی تعیین گشته، منابع، امكانات، روشها و ضوابط تأمین نیروی انسانی، اعم از ماهر، نیمه ماهر و غیر ماهر، تبعات به كار گماردن آنان در كارگاه، شامل تأمین امكانات زیستی، بهداشتی، رفاهی و حتی در مورد طرحهایی كه اجرای آنها چند سال طول می‌كشد، علاوه بر تأمین امكانات فوق برای خانواده ها، امكانات آموزشی برای فرزنداشان، در حالات مختلف دسترسی به امكانات شهری یا عدمدسترسی به‌این امكانات، مطالعه و ارزیابی می‌شوند.
در‌این مرحله، تنظیم جدول طبقه بندی و تعداد كارگران مورد نیاز در هر مقطع زمانی، كمك مؤثری به امر برنامه ریزی خواهد كرد.  جدول شماره 2، برنامه ریزی نیروی انسانی لازم برای احداث كانال بتن آرمه فوق را نشان می‌دهد.
پس از مشخص شدن كل نیازهای طرح و انجام مطالعات فوق، بسته به مورد، قدم بعدی برای تهیه برنامه زمانبندی، به شرح زیر برداشته می‌شود و مدت زمان اجرا تثبیت می‌گردد.
اگر زمان محدود باشد، سازنده از طریق مقایسه و واسنجی نیازها با آنچه در حال حاضر در اختیار دارد، كفایت یا عدم كفایت مقدورات خود را ارزیابی می‌كند و در صورت لزوم، كمبودها را بر طرفمی‌نماید
اگر زمان محدود نباشد، سازنده زمان تقریبی لازم برای اجرای كار با امكانات موجود خود را برآورد و معقول بودن‌این زمان را بررسی می‌كند و اگر لازم باشد، تعادل منطقی را بین امكانات و مدت زمان اجرا بر قرار می‌سازد.
در‌این مورد باید توجه داشت كه امروزه زمان، پربهاترین اقلام مصرفی در كارگاه است و هنر یك مجری و سازنده خوب آن است كه با تأمین بموقع مصالح و به كار گرفتن وسایل، تجهیزات و نیروی انسانی به مناسبترین نوع و مقدار، زمان لازم برای اجرا را كوتاه كرده و از‌این راه هزینه های اجرایی را كاهش دهد.  و طرح را هر چه زودتر به بهره برداری برساند.  توجه كنید كه اگر یك كارخانه سیمان 3000 تنی فقط یك روز زودتر به تولید برسد، بازای آن یك روز، 3000 تن سیمان بیشتر تولید شده و میلیونها ریال ارزش افزوده خواهد گردید.  لازم به یاد آوری است همانطور كه در شكل شماره 1 نشان داده شده، برای انجام عملیات اجرایی، یك محدوده مدت زمانهای مناسب، واقع در حد فاصل یك زمان حداقل و یك زمان حداكثر وجود دارد، كه بازای مدت زمانهای واقع در‌این محدوده می‌توان كار را با صرف هزینه و انرژی به سرانجام رسانید ولی تقلیل مدت زمان اجرا به كمتر از حداقل فوق یا طولانی تر شدن مدت زمان عملیات اجرایی از حداكثر مزبور، به افزایش تصاعدی هزینه های اجرایی منجر می‌شوند.  بدیهی است كه با توجه به ملاحظات فوق باید در مورد مدت زمان اجرا اتخاذ تصمیم به عمل‌اید و با‌ایجاد تعادل بهینه بین مقدورات و مدت زمان اجرا،    مدت زمانی مناسب و معقول برای اجرای طرح تعیین و تثبیت شود.
پس از تثبیت مدت زمان اجرا، با در اختیار داشتن كلیه اطلاعات، طرح اولیه سازماندهی و گردشكار كارگاه، با‌این هدف تهیه می‌شود كه با به كار گرفتن اصول مهندسی و ابداع روشهای اجرایی بهتر، بتوان با همسو كردن همه نیروها و با تأمین گردشكاری مناسب، بنحوی كه هیچ فعالیتی مزاحم فعالیتهای دیگر نشود، با صرف حداقل مصالح، تجهیزات، انرژی و زمان، بیشترین نتیجه عملا ً ممكن را از دیدگاه كمی‌و كیفی، به دست آورد.
بر مبنای طرح سازماندهی تهیه شده با در نظر داشتن امكانات و محدودیت ها، در یك نظم منطقی و با رعایت تقدم و تأخر منطقی عملهای مختلف و تقدم و تأخرهای ناشی از ضرورتهای اجرایی، كوشش می‌شود با هماهنگ كردن فعالیتها بنحوی كه با هم تداخل زمانی نداشته باشند، برنامه زمانبندی عملیات اجرایی طوری تهیه می‌شود كه از امكانات، بیشترین استفاده به عمل‌اید و اثر بازدارنده محدودیتها كمترین باشد و اگر تأمین‌این نقطه نظرها، تغییر، تكمیل یا جرحو تعدیلاتی را در طرح اولیه سازماندهی و گردشكار كارگاه‌ایجاب نماید، با اعمال‌این تغییرات وجرح و تعدیلات، برنامه زمانبندی نیز تكمیل و حك و اصلاح می‌گردد. ‌این رفت و برگشت از طرح سازماندهی به برنامه زمانبندی و از برنامه زمانبندی به طرح سازماندهی، تا جایی ادامه می‌یابد كه طرح مزبور، حالت نهایی و قطعی به خود بگیرد.
در عمل ممكن است، در بدو امر فقط خطوط كلی اجرا و كلیات سازمان اجرایی تعیین گردند و طرح سازماندهی نهایی بدست‌اید.
با داشتن تصویر روشنی از طرح سازماندهی نهایی و معمولاً ً با رعایت مسیر بحرانی، برنامه زمانبندی اجرا چنان تأمین می‌شود كه هر جزء عمل زمانی انجام شود كه نتیجه حاصل از آن بیشترین باشد.  مسیر بحرانی، عملها و جزء عملهایی را در بر می‌گیرد كه هر تأخیر در انجام هر یك از آنها، مستقیماً به تأخیری به همان‌اندازه در اتمام برنامه منجر می‌شود.
بدیهی است كه برنامه تدوین شده باید تمام عملیات اجرایی، از جمله استقرار و تجهیز كارگاه در شروع كار، گردشكار كارگاه در مدت اجرا و برچیدن كارگاه پس از اتمام عملیات اجرایی را دربرگیرد.
با توجه به آنچه گذشت، از یك سو برنامه زمانبندی مبتنی بر برآوردهای مصالح، تجهیزات، نیروانسانی، مدت زمان انجام و هزینه های انجام هر جزء عمل است كه مقولاتی احتمالی باشند و بسته به نوع و ماهیت كار و در عمل،‌این عدم قطعیتها بر روند انجام كار اثر می‌گذارند و اجازه نمی‌دهند كه كار كاملا ً طبق برنامه اجرا شود  از سویی دیگر واضح است كه برنامه زمانبندی عملیات اجرایی تابع امكانات و محدودیتهای موجود در موقع تهیه برنامه و مبتنی بر اطلاعاتیاست كه تا آن موقع در اختیار بوده‌اند. ‌این امكانات محدودیتها و اطلاعات، در طول مدت اجرا دچار تغییر و تحول می‌شوند، لذا برنامه زمانبندی،انطباق خود را با وضع موجود از دست می‌دهد، در‌این صورت، برای احتراز از هر گونه اتلاف وقت و امكانات،لازم است برنامه مورد تجدید نظر قرار گرفته و با شرایط موجود هماهنگ گردد.  برای تأمین ‌این منظور، باید برنامه زمانبندی قابل انعطاف بوده و در آن امكان تجدید نظر و به روز آوردن در مواقع لزوم، پیش بینی شود.  ارجح آن است كه در خود برنامه موعدهای برنامه  مقرر گردد.
قدر مسلم‌این است كه برای تنظیم موفقیت آمیز برنامه، كسی كه‌این مسوؤلیت مهم را به عهده می‌گیرد باید شناختی درست از ماهیت كار و وابستگی بین عملها و جزء عملهایی كه كل كار را تشكیل می‌دهند، داشته باشد.
برنامه‌ای كه به‌این ترتیب تدوین می‌شود،گرچه گاهی مسایل تداراكاتی را هم در بر می‌گیرد ولی اكثرا برای‌اینكه‌این برنامه با موفقیت به اجرا در‌اید، لازم است كه برنامه های مشروحه زیر نیز به موازات آن تدوین و به موقع اجرا گذاشته شوند.
برنامه زمانبندی تدارك مصالح و مصارف، كه گردشكار كارگاه را تنظیم كرده و اجازه نمی‌دهد كهكار بدلیل كمبود مصالح تنظیم شود.
برنامه زمانبندی تأمین ماشین آلات و قطعات یدكی آنها، كه مدیریت ماشین آلات را میسر ساخته و از اتلاف زمان بدلیل نبودن تجهیزات در كارگاه یا راكد ماندن سرمایه در كارگاه به صورت ماشین آلات و تجهیزات اضافه بر آنچه مورد نیاز است، جلوگیری می‌نماید.
برنامه زمانبندی تأمین نیروی انسانی، كه مدیریت نیروی انسانی، استخدام بموقع افراد لازم و خاتمه دادن به خدمات آنها در زمان مقرر را میسر می‌سازد.  بویژه‌این برنامه اجازه می‌دهد كه به افراد شاغل، پیشاپیش اطلاع داده شود كه جویای كار دیگری باشند.
برنامه زمانبندی تأمین منابع مالی، كه مدیریت سرمایه را میسر ساخته و از زیانهای پیش بینی نشده جلوگیری می‌نماید.
بدیهی است كه‌این برنامه ها مستقل از یكدیگر و از برنامه زمانبندی اجرا نیستند و باید در ارتباط كامل با یكدیگر تنظیم و به موقع اجرا گذاشته شوند با تدوین برنامه، گام سوم اجرا به پایانمی‌رسد.

 گام چهارم، شروع عملیات اجرایی و كنترل و بهنگام كردن برنامه
با برنامه زمانبندی تدوین شده، عملیات اجرایی شروع می‌شوند.  برای اجرای موفقیت آمیز برنامه لازم است كار انجام شده بطور مستمر كنترل و با برنامه مقایسه و در صورت لزوم، برنامه بهنگامشود.  ‌این كار مستلزم نمی‌تواند گره از كار اجرا  باز كند.  تایج كنترلها  باید ثبت و پالایش شوند و بر اساس گزارشها  و آمار تهیه شده از نتایج كنترلها، مسیر كار اصلاح گردد.
اگر كنترلها حاكی از پیشرفت كار بیش از میزان پیش بینی شده در برنامه باشند، اجازه می‌دهند كه با حك و اصلاح برنامه، مدت زمان كل اجرای طرح كاهش داده شود و اگر كنترلها نشان دهنده عقب ماندن اجرا از میزان تعیین شده در برنامه باشند، هشداری خواهند بود كه سازنده را به جستجوی علل عقب ماندگی و رفع علل مزبور و در صورت لزوم جرح و تعدیل برنامه واصلاح مسیر، رهنمون می‌شوند.
باید توجه داشت كه ضرورت ندارد كنترلها بسیار پیچیده و دارای دقت ریاضی باشند و به اصطلاح مو را از ماست بكشند.  كافی است در كنترلها اقلام اصلی در نظر گرفته شده و بتدریج با فراهم آمار در هر زمینه، تدفیق شوند ولی استمرار كنترلها و مرتب بودن پالایش آنها، لازمه بهره برداری صحیح از كنترل برنامه است.

 گام پنجم، كنترل كیفیت مستمر
« کنترل کیفیت» باید به عنوان یک  عامل اصلی در برنامه ها گنجانده شود سایر عملهای اصلی بطور مرتب پیگیری شود، برای نشان دادن جایگاه ویژه آن، كنترل كیفیت در چارچوب برنامه به عنوان گامی‌ مستقل ‌این طرز تلقی اجازه می‌دهد كه چه در حالت نظارت سنتی، كه كنترل كیفیت رسمی‌توسط شخص ثالث انجام می‌شود، و چه در حالت اعمال نظارت توسط خود دستگاه سازنده به منظور تأمین كیفیت با یا بدون حضور شخص ثالث، بتوان كنترل كیفیت را، فارغ از سایر مسایل و مشكلات اجرایی، سازمان داد و به پیش برد.

 گام ششم، ایمنی، حفاظت و بهداشت كار
آنچه در چارچوب‌ این صنعت صورت می‌گیرد  به خاطر انسان و تأمین رفاه بیشتر اوست، عدم توجه به‌ ایمنی، بهداشت و حفاظت آنهایی كه مستقیما ً در كار اجرا مشاركت دارند و افراد دیگری كه ممكن است درحیطه اثر عملیات اجرایی قرار گرفته و از آن آسیب ببینند.  یك اجرا كننده و سازنده خوب باید كار خود را چنان سازماندهی كند كه خطری متوجه افراد دست‌اندركار اجرا و سایر افرادی كه با كارگاه در تماسند، نگردد.

 شرایط لازم برای اجرای موفقیت آمیز طرح
اجرا كنندگان طرحهای ساختمانی باید توجه داشته باشند كه علاوه بر آنكه بخش قابل توجهی از ثروت ملی به صورت  ساختمان  از گردش خارج شده و«راكد می‌ماند» فضاهای تولیدی، خدماتی، آموزشی، بهداشتی و غیره نیز كه بدست آنان ساخته می‌شوند، اگر بنحو مطلوب اجرا نشده، از پایایی كافی برخوردار نباشند و نتوانند وظایف خود را انجام دهند، اجتماع ضرر خواهدكرد.  اجرای ساختمانها بنحو مطلوب و برخوردار بودن آنها از پایایی كافی، در گروی آن است كه برداشتن شش گام اصلی فوق با رعایت جمیع جهات صورت پذیرد.
برای‌اینكه‌این شش گام اصلی با موفقیت برداشته شوند و با مراعات همه جانبه شرایط كار و كارگاه، برنامه‌ای مناسب تهیه و طرح طبق مشخصات مورد نظر، با حداقل هزینه و حصول حداكثر نتیجه اجرا شود، اجرا كننده باید شناخت كافی از مشخصات و همه عوامل مؤثر در كار داشته باشد.
این مسیله در مورد تمام بناها صادق است، هر چند كه بسته به حجم كار، نوع كار و سایر شرایط ممكن است  برخی از گامها محدودتر یا گسترده تر باشند.
مشخصات مورد نظر، علاوه بر نقشه ها، در دفترچه مشخصات فنی عمومی‌و دفترچه مشخصات فنی خصوصی درج می‌شوند.  در‌این مدارك، به استانداردهای مصالح و فرآورده ها، استانداردهایآزمایش  و كنترل كیفیت مصالح  و فرآورده ها، آیین كاربردها، آیین نامه ها و ومقررات ملی ساختمانی كشور اشاره می‌شود.  در پیمانهایی كه مبتنی بر فهرست بها بسته می‌شوند، بخشی از مشخصات در فهرست مزبور منعكس می‌گردد ‌این فهرست صراحت دارد كه بازای انجام چه كاری و با چه مشخصاتی، چه پولی باید به انجام دهنده پرداخت شود.  به عبارت دیگر در فهرست آحاد بها، برای هر یك از اقلام كار، نوع مصالح، نحوه كاربرد و اجرا، مشخصات كار انجام شده و نحوه‌اندازه گیری كار انجام شده ارایه داده می‌شوند. ‌این مدارك را باید تمامدست‌اندركاران اجرا بشناسند و در موارد لازم از آنها استفاده كنند.

 مدارك رسمی‌ كه اجراكنندگان باید بشناسند
مداركی كه برای شناخت مشخصات و سایر عوامل مؤثر در كار « در صنعت ساختمان» موجود و مورد استناد و استفاده مهندسان ساختمان می‌باشند، صرفنظر از كتابها و نشریاتی كه اصول نظری و دیدگاههای عملی در آنها تشریح گردیده‌اند، شامل هفت نوع مدرك رسمی‌به شرح زیرند:
•                                   استانداردهای مشخصات مصالح، مواد و فرآورده ها
•                                   استانداردهای آزمایش و كنترل مشخصات
•                                   آیین كاربردها
•                                   دفترچه های مشخصات فنی عمومی‌و اجرایی
•                                   آیین نامه ها
•                                   مقررات ساختمانی
•                                   دفترچه های فهرست آحاد بها
منظور از« استانداردها»  مدارك رسمی‌منتشر شده از طرف سازمانها ذیربط كشور در مورد مشخصات مصالح و فرآورده ها و روشهای كنترل‌این مشخصات است.
استانداردهای مشخصات، بسته به مورد حاوی تمام یا بخشی از قیود و شرایط مربوط به ابعاد هندسی، مشخصات فیزیكی، شیمیایی، مكانیكی و تكنولوژیكی مورد نظر مواد، مصنوعات و و تولیدات و رواداریهای آنها می‌باشند دراستانداردهای آزمایش و كنترل مشخصات، روشهای آزمایش مواد، مصالح و فرآورده ها به منظور بررسی كمی ‌و كیفی مشخصات آنها و چگونگی ارزیابی و پذیرش مواد، مصالح و فرآورده ها بر مبنای نتایج حاصل از آزمایشها، شرح داده می‌شوند منظور از«آیین كاربرها» مدارك رسمی ‌مربوط به روشهای كاربرد مصالح، مواد و فرآورده ها و قیود فنی است كه باید در موقع كاربرد رعایت شوند.
در صنایع دیگر «بجز صنعت ساختمان» عموما ً استانداردها برای تأمین قابلیت كاربرد تولیدات و كالاها كافی تلقی می‌شوند.  زیرا تولید كننده با رعایت استانداردها و اعلام انطباق تولیدات خود با استاندارد مشخصی، تلویحا ً حداقل كیفیت مورد انتظار از آن را تضمین می‌كند و مصرف كننده با علم و اطلاع از‌این تضمین تلویحی، متناسب با نیازهای خود، كالای مورد نظر را انتخاب می‌نماید.  در مواردی هم آیین كاربردها و وآیین نامه ها، به عنوان مكمل به كار برده می‌شوند ولی در‌این صنایع كمتر به مقررات و ضوابطی نظیر مقررات ساختمانی برخورد می‌كنیم.
از طریق هماهنگ كردن استانداردها در سطح جهانی، گستره تولید، عرضه و مصرف مواد و فرآورده ها وسعت می‌یابد و كار تولید كننده و مصرف كننده تسهیل می‌شود.  امروز مثلاً ً مصرفكننده‌ایرانی، به بركت وجود استانداردهای بین المللی، بدون دغدغه خاطر، لامپ ساختاسترالیا را برای نصب بر روی سرپیچ ژاپنی خریداری می‌نماید و مشكلی هم برایش پیشنمی‌آید.

مفاهیم و واژه های اولیه:
قرارداد:
عبارتست از قرارداد كتبی یا شفاهی كه به موجب آن كارگر در قبال دریافت حق‌‌‌‌‌‌‌ السعی كاری را برای مدت موقت یا غیر موقت برای كارفرما انجام می‌دهد.
قرارداد كار علاوه بر مشخصات دقیق طرفین حاوی موارد زیر است:
الف) نوع كار یا حرفه‌ای كه كارگر به آن اشتغال دارد.
ب) ساعات كار تعطیلات، مرخصی‌ها
ج) محل انجام كار
د) تاریخ انعقاد قرارداد
ه) مدت قرار داد
و) موارد دیگر

 كارگر:
كارگر در قانون كار كسی است كه به هر عنوان در مقابل(حق‌ السعی) اعم از مزد، حقوق، سهل سود و سایر مزایا به درخواست كارفرما كار كند.
كارفرما :
شخصی است حقیقی(منظور یك نفر) یا حقوقی (منظور در غالب یك شركت) كه كارگر به درخواست و به حساب او در مقابل حق السعی كار می‌كند.  مدیران، مسیولان و به طور عموم كلیه‌ی كسانی كه عهده‌دار اداره‌ی كارگاه هستند نماینده كارفرما محسوب نمی‌شوند.
كارفرما مسیول كلیه‌ی تعهداتی است كه نمایندگان مذكور در قبال كارگر به عهده می‌گیرند.
پیمانكار:
شخص حقیقی یا حقوقی كه برای انجام كار طبق مقررات و شرایط مندرج در آیین نامه گواهینامهصلاحیت پیمانكاری دریافت كرده باشد.
كارگاه:
محلی است كه كارگر به درخواست كارفرما یا نماینده او در آنجا كار می‌كند از قبیل مؤ‌سسات، صنعتی، كشاورزی، معدنی، ساختمانی، و امثال آنها.
كلیه‌ی تأسیساتی كه به اقتضاء كار متعلق به كارگاه هستند از قبیل نمازخانه، نهار ‌خوری،تعاونی‌ها، مراكز آموزشی،‌ جزء كارگاه محسوب می‌شوند.

انواع ساختمان:
الف) از لحاظ ـ مصالح مصرفی  ب) از لحاظ ـ مصرف

 الف)از لحاظ مصالح مصرفی:
1- ساختمانهای بتنی:
ساختمان بتنی ساختمانی است كه برای اسكلت اصلی آن از بتن آرمه استفاده شده باشد در ساختمانهای بتنی سقفها به وسیله دال‌های بتنی پوشیده می‌شود و یا از سقفهای تیرچه بلوك و یا سایر سقفهای پیش‌ساخته استفاده می‌شود و برای دیوارهای جدا كننده از انواع آجر و یا تیغه گچی و یا چوب استفاده می‌شود و ممكن است از دیوار بتن آرمه هم استفاده شود ساختمانهای بتنی دارای عمر طولانی، هزینه زیاد ساخت، مقاومت در برابر آتش‌سوزی می‌باشند.
2- ساختمانهای فلزی:
اسكلت‌این نوع ساختمانها (پل‌ها و ستونها) از پروفیلهای فولادی بوده و اتصالات آن در‌ایران معمولاً از جوش استفاده می‌شود.  سقف‌این نوع ساختمانها به صورت تیرچه بلوك، كمپوزیت و یا طاق ضربی می‌باشد از ویژگی‌های‌این ساختمان می‌توان به زنگ‌زدگی در برابر رطوبت‌، تغییر شكل در برابر آتش سوزی های شدید، اجرای اسكلت سریع صورت می‌گیرد، فضای كمتری اشغال می‌كند.
3- ساختمانهای آجری:
ساختمان‌هایی كه تحمل بارهای مرده و یا زنده به عهده دیوارهای آجری باربری باشد، سقف‌این ساختمانها از طاق ضربی و یا سقف تیرچه بلوك با استفاده از شناژهای افقی روی دیوارهای باربر و شناژهای قائم حداقل در 4 گوشه ساختمان در حالت بتن مسلح استفاده می‌شود ضخامت دیوارهای باربر 35 سانتیمتر و دیوارهای غیر باربر 11 سانتیمتری و 5 سانتیمتری استفاده می‌شود.
4- ساختمانهای خشتی و گلی:
این ساختمانها با گل و یا خشت ساخته می‌شوند به علت ضعف مصالح مقاومت چندانی در برابر زلزله ندارند و به طور كلی باید از احداث آنها خودداری گردد.
ب) ساختمان از لحاظ كاربرد:
ساختمانها از لحاظ كاربرد به انواع ساختمانهای مسكونی، اداری، بیمارستانها، انبارها، مدارس و مكانهای عمومی‌مانند
باشگاهها و ورزشگاهها و غیره تقسیم می‌شوند.

شرح کامل کارهای محوطه سازی

خاکها به دو دسته تقسیم می شوند:
خاکهای با واکنش خاک هایی هستند که پس از تثبیت با آهک و عمل آوردن به مدت 28 روز در گرمای 20 درجه سانتیگراد بیش از 5/3 کیلوگرم افزایش مقاومت از خود نشان می دهند. خاکهایی که افزایش مقاومتشان پس از اختلاط با آهک و عمل آوردن کمتر از 5/3 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع باشد،خاکهای های بدون واکنش نامیده می شوند. 1- خاکهای با واکنش 2- خاک های بی واکنش

با اضافه کردن آهک خاک می توان میزان تورم خاک را از 7 تا 8 درصد به1/0 درصد کاهش داد. برای تعیین مقاومت برشی خاکها از آزمایش برش سه محوری و برای تعیین چسبندگی خاکها از آزمایش فشار تک محوری استفاده می شود. برای ارزیابی مقاومت خاکهای تثبیت شده با آهک از آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا استفاده می شود.

ثبیت خاک با سیمان :

سیمان یکی از موادی است که از آن برای تثبیت خاکها و مصالح سنگی استفاده می شود.  هچنین برای تثبیت رویه های شنی و بهسازی آنها برای آمدوشدهای بسیار زیاد به کار می رود.  معمولاً هر نوع خاک نظیر شن و ماسه و خاکهای ماسه ای و خاکهای لای دار و خاکهای رس با حد روانی کم را می توان با استفاده از سیمان تثبیت کرد ولی خاک آلی، به هیچ وجه مناسب برای تثبیت با سیمان نیست.  میزان سیمان لازم برای تثبیت خاک های ریزدانه بستگی به خواص خمیری خاک دارد.  هر اندازه خاکی درصد ریزدانه بیشتری داشته باشد و یا خمیری تر باشد درصد سیمان بیشتری برای انجام عمل تثبیت لازم خواهد بود. حدود تقریبی سیمان لازم برای تثبیت خاکهای ریزدانه بین 7 تا 20 درصد وزن خشک خاک می باشد.

سیمان یکی از مناسبترین مواد برای اصلاح خاکهای ریز دانه در بستر راههایی است که میزان رطوبت آنها نسبتا زیاد باشد. مقدار سیمان لازم برای تثبیت خاکهای ماسه ای به درجه تخلخل خاک تثبیت شده بستگی دارد. عوامل دیگری که در میزان سیمان مورد نیاز موثرند عبارتند از : درصد شن و درصد مواد ریز دانه.

خاکهای شنی تثبیت شده با سیمان برای لایه های اساس و زیر اساس هر نوع راهی قابل استفاده می باشد. میزان سیمان لازم برای تثبیت خاکهای شنی بین 2 تا 6 درصد وزن خاک متغیر است و بستگی به درصد مواد ریزدانه دارد. مقاومت فشاری اینگونه خاکها در حالت تثبیت شده خیلی زیاد و بین 70 تا 140 کیلوگرم بر سانتی متر مربع می باشد.

تثبیت خاک با قیر :

تثبیت خاک با قیر برای خاکهای درشت دانه و شنی که مقدار ریزدانه آنها خیلی زیاد و خواص خمیری آنها نیز کم است مناسب می باشد. خاکهای ریزدانه با خواص خمیری زیاد برای تثبیت با قیر مناسب نیستند.  بطور کلی قیر های مایع مناسب برای تثبیت خاکهای ریزدانه هستند. میزان متوسط قیر برای تثبیت خاکهای ریز دانه حدود 4 تا 8 درصد وزن خاک است. در مورد خاکهای ماسه ای، ماسه همراه با مقدار کمی ربزدانه به خوبی با قیر تثبیت می شود. مقدار مواد ریزدانه در خاکهای ماسه ای نباید از 25 درصد تجاوز کند.

تراکم خاک:

عملی است که طی آن حفره های موجود در میان ذرات از بین رفته و از حجم فضای خاک در اثر بارگذاری کاسته می شود.  کوبیدن و متراکم کردن خاک توسط انواع غلتک ها صورت می گیرد.

غلتک چرخ فولادی : این غلتک سه نوع می باشد:

غلتک چرخ فولادی 3 چرخ

غلتک چرخ فولادی تاندوم

غلتک چرخ فولادی سه چرخ تاندوم :این غلتک برای کوبیدن خاکهای دانه ای شن و ماسه و سنگشکسته مناسب می باشد. همچنین از این غلتک برای اتو کردن خاکهایی که قبلا با غلتکهای پاچه بزی کوبیده شده اند. توانایی تراکم این نوع غلتک برای متراکم کردن 10 تا 15 سانتی متر خاک در 8 بار حرکت رفت و برگشت می باشد. از این علتک می توان برای متراکم کردن خاک در شیب های تا 12% نیز استفاده کرد.

غلتک چرخ لاستیکی: این غلتک در دو نوع یافت می شود:

غلتک چرخ لاستیکی سبک وزن، چرخ های کوچک، غلتک چرخ لاستیکی سنگین وزن با چرخ های بزرگ

این نوع غلتک قابلیت متراکم کردن خاک با عمل ورز دادن می باشد. غلتک های چرخ لاستیکی سبک برای متراکم کردن و کوبیدن خاکهای ماسه ای، رسها، لای های یا مخلوطی از آنها بکار می روند. غلتک چرخ لاستیکی سبک خاک را تا ضخامت 20 سانتی متر و غلتک چرخ لاستیکی سنگین خاک را تا ضخامت 60 سانتی متر متراکم می کند.

انواع قیر :

قیر یا بصورت طبیعی از معادن قیر استخراج می شود یا از پسمانده تبخیر نفت خام بدست می آید. قیر طبیعییا در سنگهای قیر یافت می شود و یا از دریاچه های قیر بدست می آید. قیر طبیعی در اثر تبخیر روغن های سبک و نفت خامی که از منابع نت زیرزمینی به طرف بالا نفوذ می کند و در مجاورت هوا و تابش آفتاب قرار می گیرد بوجود می آید.

انواع قیر نفتی :

قیر خالص : قیر های نفتی خالص از پسمانده پالایش نفت خام در برجهای تقطیر بدست می آید. در حین تقطیر نفت خام روغن های سبک تر در درجه حرارت پایین تر تبخیر شده و با بالا رفتن درجه حرارت روغن های سنگین تر از ان جدا می شوند. آنچه که در این برجها باقی می ماند، قیر خالص می باشد.

قیر های دمیده: این نوع قیر ها از دمیدن هوای داغ به قیر خالص در مرحله آخر عمل تصفیه بدست می آید. قیرهای دمیده حساسیت کمتر نسبت به تغییرات درجه حرارت دارند. لذا در حرارت های بالاتر خیلی بهتر است قیر اولیه حلات سخت خود را حفظ می کنند. در راه سازی از قیر های دمیده برای پر کردن ترک های رو سازی و همچنین حفرات و فضاهای خالی زیر دالهای بتنی استفاده می شوند.

قیر های محلول : قیر محلول یا قیر مخلوط از حل کردن قیر های خالص در روغنهای نفتی نظیر بنزین،نفت،گاز یا نفت کوره بدست می آید. هر اندازه تعداد روغن های نفتی در قیر محلول بیشتر باشد، روانی آن بیشتر و کند روانی آن کمتر خواهد بود. نوع روغن نفتی مورد استفاده در قیر های محلول در سرعت گرفتن آنها تأثیر دارد. اگر از بنزین برای حل کردن قیر خالص استفاده شود،قیر مایع بدست آمده را قیر تند گیر گویند و اگر از نفت برای حل کردن قیر خالص استفاده شود قیر مایع حاصل را کند گیر گویند. هرگاه از روغن های سنگین تر نظیر نفت گاز یا نفت کوره استفاده شود، در محلول حاصل قیر دیر گیر گفته می شود.

آزمایشات قیر :

آزمایش درجه نفوذ : این آزمایش برای تعیین سختی نسبی قیر های خالص و قیر های دمیده بکار می رود. طبق تعریف درجه نفوذ یک قیر مقدار طولی بر حسب دهم میلیمتر است که سوزن استانداردی با شکل معین در مدت 5 ثانیه تحت اثر وزنه 10 گرمی در قیر مورد آزمایش که درجه حرارت آن 25 درجه سانتیگرا د است فرو رود. درجه نفوذ کمتر نشاندهنده سخت تر بودن قیر و درجه نفوذ بیشتر نشان دهنده نرم تر بودن قیر است.

آزمایش کند روانی : این آزمایش برای تعیین خاصیت روانی قیر ها در درجه حرارت های بالا صورت می گیرد.

آزمایش درجه اشتعال : درجه اشتعال قیر ها درجه حرارتی است که وقتی گرمای قیر به آن درجه می رسد با نزدیک کردن شعله ای به سطح آزاد قیرسطح آن آتش می گیرد. انجام این آزمایش از آن جهت مهم است که با تعیین درجه اشتعال یک قیر حداکثر درجه حرارتی را که در آن می توان قیر را بدون خطر آتش سوزی کرد بدست می آید.

آزمایش تعیین درجه نرمی قیر : بمنظور مقایسه حساسیت قیر ها نسبت به تغییرات درجه حرارت آزمایش تعیین درجه نرمی انجام می شود.

انتخاب نوع قیر برای مصارف روسازی :

اگر درجه حرارت متوسط سالیانه منطقه ای زیاد باشد باید از قیر کند روان تری برای ساختن روسازی آسفالت استفاده کرد. هر اندازه تعداد و وزن وسایل نقلیه بیشتر باشد باید از قیر کند روان تری برای ساختن مخلوط های قیری استفاده کرد. هر اندازه تخلخل سطح بیشتر باشد باید از قیر محلول کند روانتری استفاده کرد. بهتر است در مناطق آب و هوای سرد و خشک از قیرهای محلول و در آب و هوای مرطوب با مصالح سنگی مرطوب از امولسیون قیر استفاده کرد.  از مخلوط کردن قیر در آب به کمک یک ماده امولسیون ساز، امولسیون قیر بدست می آید.

آسفالت :

مخلوط های قیری که به نام آسفالت موسومند از اختلاط قیر و مصالح سنگی بوجود می آیند. آسفالت ها انواع مختلفی دارند و از آنها برای ساختن لایه های رویه اساس و زیر اساس و روسازی راهها استفاده می شود. بطور کلی به دو قسمت تقسیم می شوند:آسفالت های سرد و آسفالت های گرم

-آسفالت سرد : به مخلوطی از مصالح سنگی و قیر محلول یا قیر خالص اطلاق می شود. که اختلاط مصالح آن در درجه حرارت محیط صورت می گیرد. در بعضی مواقع ممکن است فقط نیاز به گرم کردن قیر باشد ولی مصالح حرارت داده نمی شود. این نوع آسفالت یک لایه نازک رویه آسفالتی است که برای راههای فرعی و راههای اصلی و خیابان ها که میزان تردد در آنها کم است به کار می رود. مصالح سنگی به کار رفته بایستی تمیز، سخت و بادوام بوده و از شن و ماسه شکسته یا سنگهای کوهی تهیه شود. طبق آیین نامه بایستی اندازه دانه های بزرگتر مصالح حداکثر 12 میلیمتر باشد چون در غیر این صورت سطح آسفالت بیشتر از حد زبر شده و در اثر تردد وسایل نقلیه سر و صدای زیادی ایجاد می شود.
قیر مناسب برای تهیه آسفالت سرد قیر های خالص با درجه نفوذ زیاد قیر های محلول و امولسیون قیر می باشد. آسفالت های سرد شامل 3 نوع می باشند:آسفالت سرد پیش اندود و آسفالت سرد پرودمیکس

-آسفالت گرم : ترکیبی است از مصالح سنگی مرغوب خوب دانه بندی شده با حداقل فضای خالی و قیر خالصی که سطح دانه ها را اندود کرده و آنها را به یکدیگر چسبانده است. آسفالت گرم در کارخانه و در دمای 80 تا 170 درجه سانتیگراد تهیه شده و در همین درجه حرارت در سطح راه پخش و کوبیده می شود. مصالح سنگ بتن آسفالتی شامل مصالح ریز دانه، درشت دانه و گرد سنگ ( فیلر) می باشند.

گرد سنگ یا فیلر به مصالحی اطلاق می شود که از الک نمره 200 عبور کرده و حداکثر قطر آن کوچکتر از 09/0 میلیمتر می باشد. مهمترین نقش فیلر در بتن آسفالتی این است که سبب افزایش عمق روسازی و ازدیاد مقاومت آن در برابر تأثیر های آب بر افزایش قدرت باربری، کاهش تغییر شکل بتنی، افزایش مقاومت فشاری و برشی لایه می شود.

قیر مصرفی در بتن آسفالتی باید از نوع قیر خالص با درجه نفوذ بالا باشد که از تقطیر مستقیم مواد نفتی حاصل می شود. بطور کلی قیر با درجه نفوذ کمتر برای محورهایی با ترافیک سنگین و آب و هوای گرم و خشک و قیر با درجه نفوذ بیشتر برای ترافیک سبک با آب و هوای سرد توصیه می شود.

افزایش استقامت بتن آسفالتی با افزایش نسبت درصد قیر مصرفی تا رسیدن استقامت به یک مقدار حداکثر ادامه یافته و پس از آن با افزایش قیر از استقامت بتن آسفالتی بشدت کاسته می شود.

اجرای یک لایه بتن آسفالتی یا آسفالت گرم شامل مراحل زیر است:

آماده کردن سطح راه : لایه آسفالتی ممکن است بر رویه یک لایه آسفالتی یا بتنی و یا یک لایه غیر آسفالتی مانند قشر های شنی ساخته شود. در این حالت باید بستر کار از هر گونه مواد خارجی مانند گل و لای و گرد و خاک پاک شده و سطح راه عاری از مصالح شل و کنده شده باشد.

اندود نفوذی یا پرمیکت : در مواردی که لایه بتن آسفالتی بر روی یک لایه غیر آسفالتی ساخته می شود،باید سطح غیر آسفالتی موجود قبل از اجرای لایه بتن آسفالتی قیر پاشی شود. این قشر نازک قیر به نام اندود نفوذی یا پرمیکت معروف است.

میزان قیر مصرفی با توجه به تخلخل قشر اساس بین 8/0 تا 2 کیلوگرم در مترمربع تاخیر می کند. اجرای اندود نفوذی باید در مواقعی انجام شود که هوا بارانی و مه آلود نبوده و سطح راه خشک و دارای رطوبت جزیی باشد.

اندود سطحی یا تک کت : لایه نازک از امولسیون قیری یا قیر خالص با درجه نفوذی زیاد یا قیر تندگیر که بین دو لایه رویه یا توپکا و لایه آستر یا بیندر قرار گرفته تا دو لایه آسفالتی به خوبی به یکدیگر بچسبد که به آن اندود سطحی یا تک کت گفته می شود. مقدار این اندود همواره بین 2/0 تا 6/0 کیلوگرم در متر مربع متغیر می باشد.

 

دبی، از باديه نشينی تا زندگی در وسط آسمان

تاريخ رو به اوج" شعار گردانندگان يک پروژه عظيم ساختمانی است که شيخ محمد آل مکتوم، حاکم دبی سال پيش افتتاح کرد. اکنون کارگران فونداسيون بنايی را که قرار است به بلندترين ساختمان جهان تبديل شود، تا عمق ۵۰ متر حفر کرده اند.

برج فولادی دبی که ارتفاع آن محرمانه نگه داشته شده، نماد درخشان اعتماد به نفسی تازه به شکوفايی اين امير نشين است. آدريان اسميت، معمار مقيم شيکاگو که اين ساختمان را طراحی کرده، می گويد که کوشيده است شکاف بين سنت اسلامی و معماری فوق مدرن غربی را از بين ببرد.
وی به بی بی سی گفته است: "در معماری اسلامی، برجها شکلهای زيادی دارند. پله ها به صورت مارپيچ در داخل برج بالا می رود که نماد عروج به آسمان است."

ماکتی که در نمايشگاه اين ساختمان در مرکز اين بيابان ۱۲۰ هتکاری قرار گرفته، نشان می دهد که اين آسمانخراش دارای درياچه مصنوعی به چه شکلی در خواهد آمد.

در وسط آن، برجی نقره ای فام همانند تيری عظيم تا نيمه های آسمان می رسد. آقای اسميت می گويد: "می دانيم که ارتفاع دقيق اين ساختمان محرمانه نگه داشته می شود ولی می دانيم به ميزان قابل توجه ای از بلندترين ساختمان کنونی جهان، با اختلاف ۶۰۰ متر، رفيعتر خواهد بود."

زندگی آسمانی
از بدو خلق بشر و احداث اهرام ثلاثه، هر کشوری می خواهد بزرگترين، بلندترين، سريعترين و درازترين هر چيزی را داشته باشد
اين ساختمان ۱۵۴ طبقه خواهد داشت و آسانسور آن يکضرب از طبقه همکف تا ۱۲۴ بالا می رود
در حال حاضر بلندترين ساختمان جهان برجه ۱۰۱ تايپه در تايوان با ارتفاع ۵۰۹ متر است، ولی چين که تايوان را بخشی از خاک خود می داند، می خواهد اين افتخار را تصاحب کند.
شيخ مکتوم که برخی از تيزپاترين اسبها و بزرگترين جتهای اختصاصی جهان را دارد، نمی خواهد به اين آسانی مغلوب شود و آدريان اسميت مصمم است رکوردی را به ثبت برساند که واقعا دوام می آورد.
وی به بی بی سی گفته است که اين ساختمان ۱۵۴ طبقه خواهد داشت و آسانسور آن يکضرب از طبقه همکف تا ۱۲۴ بالا می رود.

به ساکنان آينده اين ساختمان وعده داده می شود که آپارتمانی بسيار مجلل و "زندگی آسمانی" خواهند داشت و هر روز صبح انبه تازه خواهند خورد.
کف اين برج شبيه گل زنبق عربی است که در بيابانهای عربستان می رويد. تنها چيز ديگری که يادآوری می کند که دبی شهری اسلامی است، تعيين جدا بودن ساعت استخر شنا برای ساکنان مرد و زن اين برج است.

برج بابل
هزاران کارگر، عمدتا آسيايی شب و روز بی وقفه کار می کنند تا رويای شيخ مکتوم را محقق کنند. وی می خواهد دبی تا سال ۲۰۱۰ پايتخت جهان شود.
کف اين برج شبيه گل زنبق عربی است که در بيابانهای عربستان می رويد.
وی که به دليل علاقه اش به فناوری اطلاعات به "سايبر شيخ" شهرت دارد، خوب می داند که منابع نفتی امارات محدود است. از همين رو، گردشگری و ايجاد کانونی مالی و رسانه ای برای تامين منابع مالی جديد دبی در نظر گرفته شده است.
برخی منتقدان می گويند دبی که دو نسل پيش تکه بيابانی برهوت بود، خيلی سريع پيشرفت می کند. آنها می پرسند که آيا برج دبی به برج جديد بابل تبديل نخواهد شد؟
اما در حالی که اکنون حدود ۸۰ درصد جمعيت اين امير نشين خارجی هستند، دبی همين حالا به نوعی بابل است و هنگامی که اين آسمانخراش ۹۰۰ ميليون دلاری با ظرفيت سه هزار نفر آماده شود، آن به بنايی تاريخی برای اين شهر تبديل خواهد شد.

استقبال از آينده
ولی آيا اين بدين مفهوم است که اين برج هدف تروريسم قرار خواهد گرفت؟ آقای اسميت ترجيح می دهد به اين مساله فکر نکند.
وی به بی بی سی می گويد: "پيام برج دبی، پيام اميد و خوش بينی است. فکر می کنم ما نبايد از زندگی هراس داشته باشيم، وگرنه زندگی چه لطفی خواهد داشت؟"
شيخ مکتوم نيز همين بينش را دارد. وی در حالی که با اتومبيل به سوی محل اين ساختمان در خيابان شيخ زايد می رود، می گويد: "من چالش رادوست دارم. اگر چيزی غير ممکن بيبنم، می خواهم آن را امکان پذير کنم. ما بايد به آينده نزديک شويم، نه اين که منتظر شويم تا آينده به ما نزديک شود

دبی، از باديه نشينی تا زندگی در وسط آسمان

تاريخ رو به اوج" شعار گردانندگان يک پروژه عظيم ساختمانی است که شيخ محمد آل مکتوم، حاکم دبی سال پيش افتتاح کرد. اکنون کارگران فونداسيون بنايی را که قرار است به بلندترين ساختمان جهان تبديل شود، تا عمق ۵۰ متر حفر کرده اند.

برج فولادی دبی که ارتفاع آن محرمانه نگه داشته شده، نماد درخشان اعتماد به نفسی تازه به شکوفايی اين امير نشين است. آدريان اسميت، معمار مقيم شيکاگو که اين ساختمان را طراحی کرده، می گويد که کوشيده است شکاف بين سنت اسلامی و معماری فوق مدرن غربی را از بين ببرد.
وی به بی بی سی گفته است: "در معماری اسلامی، برجها شکلهای زيادی دارند. پله ها به صورت مارپيچ در داخل برج بالا می رود که نماد عروج به آسمان است."

ماکتی که در نمايشگاه اين ساختمان در مرکز اين بيابان ۱۲۰ هتکاری قرار گرفته، نشان می دهد که اين آسمانخراش دارای درياچه مصنوعی به چه شکلی در خواهد آمد.

در وسط آن، برجی نقره ای فام همانند تيری عظيم تا نيمه های آسمان می رسد. آقای اسميت می گويد: "می دانيم که ارتفاع دقيق اين ساختمان محرمانه نگه داشته می شود ولی می دانيم به ميزان قابل توجه ای از بلندترين ساختمان کنونی جهان، با اختلاف ۶۰۰ متر، رفيعتر خواهد بود."

زندگی آسمانی
از بدو خلق بشر و احداث اهرام ثلاثه، هر کشوری می خواهد بزرگترين، بلندترين، سريعترين و درازترين هر چيزی را داشته باشد
اين ساختمان ۱۵۴ طبقه خواهد داشت و آسانسور آن يکضرب از طبقه همکف تا ۱۲۴ بالا می رود
در حال حاضر بلندترين ساختمان جهان برجه ۱۰۱ تايپه در تايوان با ارتفاع ۵۰۹ متر است، ولی چين که تايوان را بخشی از خاک خود می داند، می خواهد اين افتخار را تصاحب کند.
شيخ مکتوم که برخی از تيزپاترين اسبها و بزرگترين جتهای اختصاصی جهان را دارد، نمی خواهد به اين آسانی مغلوب شود و آدريان اسميت مصمم است رکوردی را به ثبت برساند که واقعا دوام می آورد.
وی به بی بی سی گفته است که اين ساختمان ۱۵۴ طبقه خواهد داشت و آسانسور آن يکضرب از طبقه همکف تا ۱۲۴ بالا می رود.

به ساکنان آينده اين ساختمان وعده داده می شود که آپارتمانی بسيار مجلل و "زندگی آسمانی" خواهند داشت و هر روز صبح انبه تازه خواهند خورد.
کف اين برج شبيه گل زنبق عربی است که در بيابانهای عربستان می رويد. تنها چيز ديگری که يادآوری می کند که دبی شهری اسلامی است، تعيين جدا بودن ساعت استخر شنا برای ساکنان مرد و زن اين برج است.

برج بابل
هزاران کارگر، عمدتا آسيايی شب و روز بی وقفه کار می کنند تا رويای شيخ مکتوم را محقق کنند. وی می خواهد دبی تا سال ۲۰۱۰ پايتخت جهان شود.
کف اين برج شبيه گل زنبق عربی است که در بيابانهای عربستان می رويد.
وی که به دليل علاقه اش به فناوری اطلاعات به "سايبر شيخ" شهرت دارد، خوب می داند که منابع نفتی امارات محدود است. از همين رو، گردشگری و ايجاد کانونی مالی و رسانه ای برای تامين منابع مالی جديد دبی در نظر گرفته شده است.
برخی منتقدان می گويند دبی که دو نسل پيش تکه بيابانی برهوت بود، خيلی سريع پيشرفت می کند. آنها می پرسند که آيا برج دبی به برج جديد بابل تبديل نخواهد شد؟
اما در حالی که اکنون حدود ۸۰ درصد جمعيت اين امير نشين خارجی هستند، دبی همين حالا به نوعی بابل است و هنگامی که اين آسمانخراش ۹۰۰ ميليون دلاری با ظرفيت سه هزار نفر آماده شود، آن به بنايی تاريخی برای اين شهر تبديل خواهد شد.

استقبال از آينده
ولی آيا اين بدين مفهوم است که اين برج هدف تروريسم قرار خواهد گرفت؟ آقای اسميت ترجيح می دهد به اين مساله فکر نکند.
وی به بی بی سی می گويد: "پيام برج دبی، پيام اميد و خوش بينی است. فکر می کنم ما نبايد از زندگی هراس داشته باشيم، وگرنه زندگی چه لطفی خواهد داشت؟"
شيخ مکتوم نيز همين بينش را دارد. وی در حالی که با اتومبيل به سوی محل اين ساختمان در خيابان شيخ زايد می رود، می گويد: "من چالش رادوست دارم. اگر چيزی غير ممکن بيبنم، می خواهم آن را امکان پذير کنم. ما بايد به آينده نزديک شويم، نه اين که منتظر شويم تا آينده به ما نزديک شود

تاریخچه شهرنشینی و شهرسازی

شهر چیست ؟
شهر مجموعه‌ای از تركیب عوامل طبیعی، اجتماعی و محیط های ساخته شده توسط انسان است كه در آن جمعیت ساكن متمركز شده است. جمعیت در این مجموعه به طور منظمی درآمده و آداب و رسومی را برای خود ابداع كرده است.

تعاریف مختلف شهری :1- تعریف عددی2- تعریف تاریخی3- تعریف حقوقی

1- تعریف عددی :
مركزی از اجتماع نفوس كه در نقطه‌ای گرد آمده و تراكم و انبوهی جمعیت در آن از حد معینی پایین تر نباشد. بر این اساس در بیشتر ممالك حد جمعیت شهر 2500 نفر است.

2- تعریف تاریخی :
برخی از علما معتقدند ، كه مراكزی كه از قدیم نام شهر به آن اطلاق شده است، به عنوان شهر شناخته می شوند.

3- تعریف حقوق :
در دوره‌های گذشته، شهرها دارای امتیازاتی بودند، كه در روستاها نبود. مانند حق داشتن بازار و خدمات نظامی .

عوامل پیدایش شهرها

1- مازاد تولید محصولات كشاورزی

2- توسعه شبكه راهها و تمایل بشر به ایجاد یك زندگی دسته جمعی

3- توسعه مبادلات كالا و پیشرفت های تاریخی

4- عوامل طبیعی مانند وجود آب، مساعدت زمین و خاك

عوامل گسترش شهرها :
1- تحول در حمل و نقل و سرعت مبادلات .

2- پیدایش تخصص و تقسیم كار

3- ازدیاد جمعیت

4- توسعه مهاجرت ها

5- تمركز صنعت و مهاجرت

6- توسعه مراودات اقصادی

7- بالا رفتن سطح درآمد

8- تنوع در مشاغل

9- پیدایش و گسترش وسایل ارتباط جمعی

 شهرسازی چیست ؟
مجموعه روشها و تدابیری كه متخصصین امور شهری بوسیله آن شهرها را بهتر می سازند به شهرسازی یا علم تنیسق شهرها شهرت دارد.

از دیدگاه دیگر ، شهرسازی عبارتست از مطالعه، طرح ریزی و توسعه شهرها با در نظر گرفتن احتیاجات اجتماعی و اقتصادی .

تاریخچه و خاستگاه شهرسازی :
1- لوكوربوزیه معتقد است : « آغاز شهرسازی معاصر به پایان قرن هفدهم، زیالی لوئی چهاردهم است و او را نخستین شهرساز دنیای غرب بعد از تمدن روم می داند »

2- زیگفرید معتقد است : «آغاز شهرسازی معاصر به سالهای آخرین قرن شانزدهم بر می‌گردد. یعنی – دوره پاپی سیكستوس پنجم – كه وی را اولین شهرساز مدرن می داند.

3- زیرلو معتقد است : «نظام جدید خانه‌سازی در حومه‌ها كه امكان جرایی یك نفر از همسایه‌اش را میسر می سازد، ترجمان تجملی خانه‌های بشر اولیه است.

در ادامه ی همین تحقیق در قسمت «تحولات شهرسازی» به صورت مفصل وجامع تری به این موضوع خواهیم پرداخت .

وظایف شهرسازی :
1- طرح و تنظیم نقشه‌های جدید

2- توزیع صحیح تأسیسات شهری و برنامه‌ریزی جهت حمل و نقل شهری

3- بسط روابط اجتماعی و اقتصادی

4- ایجاد محیط‌های راحت و سالم

5- كاستن از اثرات سوء زندگی شهری

 شهر ساز كیست ؟
در حقیقت شهرسازی یا طرح و برنامه‌ریزی شهری عبارت از دو پدیده محیط و انسان هستند، كه در كنار هم جوامع زیستی را به وجود آورده اند.

شهرساز به ایجاد رابطه‌ای منطقی بین انسان و محیط زیست مبادرت می كند.

امروزه متخصصین شهرسازی در زمینه مسائل شهرسازی، در دو رشته اصلی برنامه‌ریزی شهری (Urban planning) و طرح ریزی شهر (Urban Design) ایفای نقش می‌پردازند.

مدرن‌ترين شهر‌های آسيا در کره جنوبی

كره جنوبی، کشوری در شرق آسيا بزرگترين طرح شهرسازی تکنولوژيک را تا سال  2020  به اتمام می‌رساند. اين طرح که شامل ايجاد سه شهر به نام های «گوانگيانگ»، «اينچون» و «بوسانيجينها» است، سبب ايجاد يک قطب اقتصادی در شمال شرق آسيا می‌شود که  5/1  ميليارد نفر جمعيت خواهد داشت (چهار برابر جمعيت اروپا). اين مجموعه می‌تواند  20  درصد از کالاهای مصرفی جهان را توليد کند.

اين شهرها با استاندارد جهانی طراحی شده و می‌توانند با ساير شهرهای پيشرفته دنيا رقابت کنند. حامی اصلی اين طرح دولت مرکزی کره جنوبی است که با ايجاد تسهيلات درصدد سرعت بخشيدن به اجرای آن است . از جمله اقدامات دولت در اين زمينه کاهش قيمت زمين و ماليات است. همچنين دولت با آسان کردن پروسه‌های اداری و موارد اخذ مجوز کمک شايانی به اين حرکت شهرسازی- اقتصادی کرده است.کره جنوبی اميدوار است با شهرسازی بين المللی – تکنولوژيک، رشد اقتصادی خود را به حد مطلوبی برساند. البته اين کشور در آخرين آمارگيری اقتصادی رتبه دوازدهم جهان و سوم آسيا را دارد. با اين حال سردمداران اقتصادی اين کشور، رسيدن به رتبه نخست اقتصاد جهانی را در شهرسازی مدرن هدف اصلی خود دانسته و برای آن برنامه‌ريزی کرده‌اند. ويژگی اين مجموعه در دومنظوره بودن آن است. که هم مسکونی است و هم تجاری. شهرهای پيشرفته در کره جنوبی ضمن دربرداشتن تمام امکانات زندگی برای شهروندان، از شرکتها و کمپانيهای داخلی و خارجی برای انجام فعاليت‌های اقتصادی استقبال می‌کنند. زبان رسمی اين مناطق، کره‌ای و انگليسی است. زبان انگليسی از آن جهت در مناطق آزاد کره به رسميت شناخته شد که زبانی بين‌المللی و تنها راه برقراری ارتباط اقتصادی- تجاری با کشورهای خارجی است. بنابراين با اين راهکار امکان جذب بيشتر سرمايه‌ها و نيروی کار خارجی برای مناطق آزاد کرد فراهم می‌شود. از طرفی ديگر بودجه طرح شهرهای تکنولوژيک کره قرار است با بخشی از سرمايه‌گذاری‌های خارجی تامين شود. پس ضرورت دوزبانه بودن آنها بيشتر احساس می‌شود. مدارس، بيمارستان‌ها و مرکز‌های خريد هم با سيستم دوزبانه اداره می‌شوند تا امکان اسکان شهروندان خارجی که هدف اصلی اين طرح است، مهيا شود. از دلايل اصلی شکل‌گيری اين ايده، قرار گرفتن کشور کره در همسايگی چين است. چين با جمعيتی بالغ ير یک ميليارد نفر، طی چندسال اخير توانسته بازار جهانی را به دست گيرد. همين مسئله اين کشور را در حوزه اقتصادی به رقيبی سرسخت برای همسايگان خود، در درجه اول، و سپس برای ساير کشورها تبديل کرده است بنابراين کشور کره برای کم کردن و در نهايت از بين بردن فاصله اقتصادی خود با چين، به چنين شهرسازی مدرنی روی آورده است.

شهر سازی و ترافیک

در آغاز شهر سازی مدرن در ایران در طرح های شهری، مهندسی ترافیک به عنوان یکی از شاخه های مهم شهرسازی به لحاظ سهم معابر در کالبد شهر و نیاز به گسترش جمعیت شهرها و خصوصا تهران، با پدیده ی ظهور کلان شهرها در کشور عملا جمعیتی بیش از پیش بینی های طرح های جامع حصوصا در کلان شهر تهران را شاهد هستیم.

پیچیدگی ترافیک تهران روز به روز گوی سبقت را از تحقیقات و مطالعات کارشنانه و دستاوردهای آن رامی رباید و همواره جلوتر از راه حل های حرکت می کند. مدیران شهری در تکاپوی حل مساله، تدابیرو سیاست های گوناگونی اتخاذ می کنند که غالبا به صورت مسکن های مقطعی، مدت زمانی بیماری را التیام می بخشد. معضل ترافیک تهران اگرچه ویژگی های خاص خود را داراست، لیکن در کلیت عام خود جدا از مسائل و ویژگی های ترافیک در دیگر کلان شهرهای جهان و خصوصا جهان سوم نیست.استفاده از تجربیات موفق دیگر کشورها در زمینه ی ترافیک می تواند ریسک های ناشی از آزمون وخطای شیوه های مختلف را به حداقل کاهش دهدبهبود شبکه حمل و نقل عمومی   مدیران شهری با مطالعات دقیق و دستیابی به بانک اطلاعاتی قوی و به روز از کمیت و کیفیت سفرهای  درون شهری و با توجه به الگوی انتخابی شهروندان برای سفرهای درون شهری که تابعی از زمان، هزینه و آسایش و راحتی سفر است باترسیم الگوی بهینه سفر سعی می کنند ترکیبی مطلوب از وسائل حمل و نقل را در تناسب با معابر شهری و تقاضای سفر به کار گیرند.احداث، گسترش یا تعریض و اصلاح معابراحداث خیابان ها و اتوبان های جدید شهری غالبا در افق طرح های ساختاری بلندمدت و میان مدت در امتداد رشد جمعیت و نیازهای ارتباطی گسترده جامعه ی شهری پیش بینی می شود و به موازات تحقق پیش بینی طرح های بالا دست در بعضی محورهای تردد که به سبب فراتر رفتن نیازها از پیش بینی ها، معابر شهر پاسخگوی مناسبی نیست. اقداماتی از قبیل گسترش، تعریض یا اصلاح معابر با تاکید بر حفظ هویت، منظر و در کل حفظ هماهنگی و توازن در ساختار منطقه ی شهری و مناطق مجاور انجام می پذیرد.

محدود کردن استفاده از اتومبیل هادر مقاطعی مدیریت شهر جهت روان کردن ترافیک مراکز عمده ی شهری، طرح های ویژه ای در معابرشهر را طراحی می کند که از جمله می توان طرح های محدوده ممنوعه در مراکز پرترافیک شهر و نوبت بندی اتومبیل ها برای ورود به شهر بر اساس شماره پلاک یا پرداخت حق استفادهاز بزرگراه ها و خیابان های پرتراکم را نام برد.

تغییر یا اصلاح قوانین کاربری اراضی اصولا در طرح های نوین شهری الگوی کاربری اراضی متناسب با شبکه حمل و نقل عمومی و در ارتباط با آن پیش بینی می شود. در خصوص ساماندهی کاربری های موجود شهری با هدف مدیریت تقاضای حمل و نقل درون شهری و کاهش سفرها، شیوه هایی چون عدم تمرکز خدمات و چند قطبی کردن مراکز عمده ی خدماتی شهر، انعطاف ساعت کار و...به کار می رود کنترل( محدودیت) مالکیت خودرو مدیریت کارآمد، تقاضای سفر از طریق مدیریت، مالکیت وسایل نقلیه و استفاده از آن از جمله سیاست های شهرهایی است که عمدتا به سبب مالکیت کنترل نشده ی سواری های شخصی و استفاده  ازآنها دارای ترافیک سنگینی هستند. محدودیت مالکیت خودروها از طریق ابزارهای متنوع مالیاتی و دریافت مالیات های سنگین از دارندگان وسایل نقلیه ی شخصی و مالیات های تصاعدی سالانه راه ها  انجام می پذیرد و شامل مالیات استفاده از خودروی شخصی در ساعات کاری هفته و نیز خیابان های مرکزی شهر می شود.

البته باید توجه داشت که در کنار این راهبرد، سیاست های مدیریت شهر علاوه بر عرضه خدمات و حملو نقل عمومی با کیفیت مناسب و راحت، اطلاع رسانی قوی و شفاف از مسایل ترافیک و بیان ضرورتاتخاذ سیاست فوق در جهت کنترل ترافیک و راحتی شهروندان است.

کوتاه درباره شهرهای جدید

تعریف شهر جدید 
شهر جدید ،اجتماعی برنامه ریزی شده ،ارادی با اهداف معین از پیش تعیین شده و برخوردار از تمام تسهیلات لازم برای یک محیط مستقل است .معمولا شهرهای جدید برای تمرکز زدایی کالبدی ، اقتصادی و اجتماعی در ناحیه شهری شهرهای بزرگ طراحی می شوند تا با وجود جاذبه های نزدیکی به شهرهای بزرگ جمعیت ،به خروج از مادر شهر تشویق شوند تا اسکان همراه اجرای برنامه های توسعه اقتصادی – اجتماعی فراهم آید .

پیشینه شهرهای جدید در جهان :

شهر های جدید در بیشتر دوره های تاریخی ، بویژه از آغاز شهز نشینی در دورترین نقاط دنیا طراحی و ساخته شده اند .احداث این شهرها در مواردی به مثابه برنامه برای تحقق بخشی از سیاست حکومتها بوده است که در این زمینه می توان از شهرهای جدید بابلی و آشوری در بین النهرین ،موهنجودارو در ایندوس ،کاهن در مصر ،میلیتوس و پرنیس در یونان و تعدادی از مراکز شهرهای جدید در آفریقا نام برد.

انگلستان در مورد شهرهای جدید تجربه ای پنجاه ساله دارد که تاکنون برای دو میلیون نفر واحد مسکونی و برای یک میلیون نفر استغال ایجاد کرده است.درواقع ساخت شهرهای جدید در بریتانیا بعد از جنگ دوم جهانی در پیش گرفته شد .

همچنین پس از کشف آمریکا توسط کریستف کلمب در سال 1492 در ساحل جنوبی جزایر اسپانیولی شهر جدیدی ساخته شد.به هر حال باید پذیرفت که شهرهای جدید ،پیش نمونه هایی برای تجدید ساختار و نوسازی شهرهای بزرگ هستند و در این راستا پس از قرن بیستم نظریه های متعدد شهری و طرحها و الگوهای مختلفی برای ساماندهی فضایی شهرها به خصوص شهرهای بزرگ ارائه می شود .

اهداف عمده ایجاد شهرهای جدید :

1) اجرای طرح کالبدی ملی و توزیع متناسب جمعیت و اشتغال در سطح کشور در ارتباط با هدفهای استراتژیک و محدودیت منابع آب و خاک و انرژی

2) ایجاد مناطق مسکونی برای کارکنان یک یا چند فعالیت جدید الاحداث اقتصادی و جمعیتی

3) کمک به اجرای کمی و کیفی برنامه های توسعه مسکن و ایجاد تعادل در بازار مسکن

روستا در ایران

به طور کلی آبادیهای کشور ما از چند دیدگاه قابل بررسی است که از آن جمله به موارد زیر اشاره می شود .
- روستاها از نظر تعداد جمعیت ، تفاوت های فاحشی با هم دارند ، به نحوی که در بعضی از آنها بین 2000 تا 5000 نفر و در تعداد زیادی از آنها تا حدی کمتر از 500 نفر و به طور عمده کمتر از 250 نفر ساکن وجود دارد .

- شمار زیادی از روستاهای کشور ما از نظر موقعیت مکانی , شرایط استقرار و پراکندگی با یکدیگر متفاوت است . بسیاری از آنها در جوار هم و بعضی در فاصله ای دور از هم قرار گرفته است . بسیاری از آنها در مسیر راههای ارتباطی و خیل دیگری اصولا راه ارتباطی ندارد . بعضی از آنها در نواحی دشتی و برخی دیگر در نواحی کویری یا کوهستانی قرار دارد .

- از نظر شرایط آب و هوایی و خصوصیات طبیعی نیز روستاها با یکدیگر متفاوت اند . گروههای عمده ای در جوار منابع آب و برخی با کمبود آن روبرو می باشد .

- روستاها و بویژه آنهایی که دارای جمعیت کمتر از 500 نفر می باشند ، از نظر امکانات دارای کمبودهایی می باشند .

- بیشتر روستائیان به صورت سنتی و به دور از پیشرفتهای فنی کشاورزی و دامداری به کار خود ادامه می دهند . از این رو منابع مالی و معیشتی و سطوح درآمدی کافی در اختیار ندارند . این خود از جمله مهمترین عوامل مهاجر برانگیز روستایی می باشد .

  روستا های ایران

به طور کلی آبادیهای کشور ما از چند دیدگاه قابل بررسی است که از آن جمله به موارد زیر اشاره می شود .

- روستاها از نظر تعداد جمعیت ، تفاوت های فاحشی با هم دارند ، به نحوی که در بعضی از آنها بین 2000 تا 5000 نفر و در تعداد زیادی از آنها تا حدی کمتر از 500 نفر و به طور عمده کمتر از 250 نفر ساکن وجود دارد .

- شمار زیادی از روستاهای کشور ما از نظر موقعیت مکانی , شرایط استقرار و پراکندگی با یکدیگر متفاوت است . بسیاری از آنها در جوار هم و بعضی در فاصله ای دور از هم قرار گرفته است . بسیاری از آنها در مسیر راههای ارتباطی و خیل دیگری اصولا راه ارتباطی ندارد . بعضی از آنها در نواحی دشتی و برخی دیگر در نواحی کویری یا کوهستانی قرار دارد .

- از نظر شرایط آب و هوایی و خصوصیات طبیعی نیز روستاها با یکدیگر متفاوت اند . گروههای عمده ای در جوار منابع آب و برخی با کمبود آن روبرو می باشد .

- روستاها و بویژه آنهایی که دارای جمعیت کمتر از 500 نفر می باشند ، از نظر امکانات دارای کمبودهایی می باشند .

- بیشتر روستائیان به صورت سنتی و به دور از پیشرفتهای فنی کشاورزی و دامداری به کار خود ادامه می دهند . از این رو منابع مالی و معیشتی و سطوح درآمدی کافی در اختیار ندارند . این خود از جمله مهمترین عوامل مهاجر برانگیز روستایی می باشد .

- بخش عمده ای از ساختمان های روستایی کشور فرسوده شده و قسمتی نیز در دوران جدید ساخته شده است . مجموع آنها در مواجهه با زلزله ، سیل و دیگر عوامل نامساعد طبیعی قابلیت مناسبی نداشته و از این رو به نسبت نقاط شهری در معرض صدمات جانی و مالی بیشتری قرار دارند .

- ترویج بهداشت و توسعه تاسیسات درمانی در این روستاها توسعه چندانی ندارد . از این رو روستائیان به طور عمده در معرض بسیاری از بیماری ها قرار دارند .

- محصولات عمده ی تولیدی روستاها از نظر بازاریابی ، بازار خوبی را در اختیار ندارد و بسیاری از محصولات تحت تاثیر واسطه ها و سلف خرها با قیمت های ارزانی خریداری می شود و یا روی دست روستائیان می ماند .

- خیل عظیمی از روستائیان در اثر وجود عوامل جاذب شهری به سوی شهرها مهاجرت کرده اند . این مورد ضمن کاهش تولیدات کشاورزی و نیروی شاغل در این بخش ، روستائیان را به سوی فضاهای نامتجانس و غریبه ی شهری سوق داده و با انبوهی از مشکلات مانند مسکن ، کار و تامین نیازهای اولیه مواجه گردانیده است .

روستاهای کشور ما پس از طی یک دوره ی پر ملال ارباب و رعیتی و مالکیت مطلق العنان بر روستاها ، به طور عمده قوام و اساسی را که در طول قرنهای متمادی به طور عرفی دارا گردیده بود ، در اثر تغییر مدیریت روستایی ، رواج وسایط ارتباط جمعی ، و تغییرات جمعیتی و کالبدی ، به سویی نهاده است . در بعضی از آنها معیشت کشاورزی و دامداری ، جای خود را به مشاغل خدماتی داده است .

درمقابل مشکلات و مسائل زندگی در روستاها که شمه ای از آنها در بالا آمد و در اثر برنامه های مقطعی عمران شهری و منطقه ای که تاثیر بسیار مهمی را بر روستاها گذاشته ، روز به روز روستا نشینی در مقابل شهرنشینی عقب نشینی کرده است . بر این موارد باید تمرکز بیشتر جمعیت در نواحی شهری و آثار ناموزون ناشی از مهاجرت ها را افزود . در مقابل این مشکلات که علی الخصوص از دوران پس از اصلاحات ارضی و شروع به صنعتی شدن کشور نضج گرفته ، عمده ی برنامه های عمرانی کشور در زمینه ی توسعه اقتصادی و اجتماعی مراکز سکونتی نتایج زیر را به دست داده است :

- اجرای برنامه های اقتصادی و اجتماعی در نقاط پرجمعیت باعث دور افتادن نواحی روستایی به ویژه روستاهای دور افتاده شده است .

- تهیه طرحهای هادی و جامع و تفصیلی و ایجاد شهرکهای همجوار با شهرها به منظور حل معضلات زندگی شهری و اسکان جمعیت در آنها بوده و از اینرو تهیه طرحهای عمرانی در سطح بعضی از روستاها نتایج مطلوبی را به دست نداده است . بلکه در برخی موارد نتیجه معکوس داشته است .

- ایجاد بازارهای کار ناشی از صنعت در نقاط شهری و رواج مشاغل خدماتی و مبادله ای و غیر تولیدی ، عامل مشوقی در جذب جمعیت آماده به کار روستایی بوده است .

- استفاده ی شتابزده از بعضی از فنون عمرانی کشاورزی و دامداری مانند حفر چاههای عمیق یا تغییر مراتع به اراضی کشاورزی ، در کوتاه مدت دارای نتایج مفید و در بلندمدت دارای دست آوردهای منفی بوده است . به نحوی که امکان حیات یک مورد باعث ممانعت از ادامه ی حیات مورد دیگر شده است .

به عنوان مثال ارائه برخی از خدمات رفاهی در نقاط شهری جذب جمعیت روستایی را به دنبال داشته است و ایجاد یک مرکز صنعتی ، جمعیت شاغل در کشاورزی را به سوی خود سوق داده است .

- اگر چه تلاش در زمینه ی بهبود شرایط روستایی کشور بویژه در سالهای پس از انقلاب اسلامی در طیف گسترده ای مطرح شده و برنامه های عمرانی زیادی مانند برق رسانی ، آب رسانی ، تشکیل تعاونی ها راه سازی و بهبود منابع آب و طرحهای عمرانی دیگری در روستاها به مرحله انجام رسیده ، ولی در مقابل خود طیف بسیار گسترده ی توسعه شهری را با ایجاد مشاغل ، توسعه تاسیسات رفاهی ، بالا رفتن سطح درآمد و تنوع مشاغل ( در مقام مقایسه با روستا ) به همراه داشته و همین عوامل بر تشدید و تشتت مهاجرت های روستایی مهمترین اثر را گذارده است .

- تهیه طرحهای هادی روستایی با انجام برنامه های عمرانی و زیربنایی در نقاط شهری مترادف بوده و انجام مقدمات عمرانی در شهرها خود عامل مشوقی برای جذب جمعیت روستایی و به عبارتی عقب ماندن بیشتر نواحی روستایی از نواحی شهری گردیده است . در این مورد به تعداد طرحهای توسعه و عمران ، تفصیلی ، آماده سازی ، ایجاد شهرهای جدید از یک سو و توسعه مسکن سازی و رفع نیازمندی های جنبی آن ، عمران و آبادی و زیباسازی در شهرها و مقایسه آن ها با اقدامات عمرانی در روستاها اشاره می شود .

- فرهنگ روستانشینی با غنای تاریخی خود از دیدگاه مختلف توان مقاومت در مقابل آثار فرهنگ شهری را نداشته  است . روستا با توجه به موقعیت خود در حال از دست دادن سنتها و آداب و رسوم خود بوده است .

- از دیدگاه اقتصادی ، بر اساس عوامل مختلفی که به اجمال ذکر آنها رفت ، سطح درآمد خانوارهای روستایی با سطح هزینه ها و تورم های اقتصادی ، از هماهنگی لازم برخوردار نبوده است . به طور عمومی روستائیان توان مالی مناسب را نداشته و حتی برای تامین بعضی از مایحتاج غذایی نیازمند شهرها گردیده اند .

- بسیاری از عوامل دیگر را که بر پهنه زندگی در روستاها موثر واقع شده و آثاری را نیز به همراه داشته ، باید افزود . کاهش شدید جمعیت ایلی و عشیره ای و در نتیجه کاهش دامداری ، توسعه آثار کویر یا خشک شدن اراضی کشاورزی و باغی ناشی از مهاجرت به عنوان مثال آورده می شود .

در چند دهه گذشته برنامه ها و طرحهای بهسازی و عمرانی بسیاری در روستاها به مرحله اجرا در آمده است و موفقیتهایی را نیز در پی داشته است . مهمترین اقدام در زمینه ی نظارت بر آثار متقابل روستائیان زندگی شهری و روستائیان و توسعه ی تولیدات کشاورزی و دامی و در نتیجه افزایش سطح درآمد روستائیان ، ایجاد تاسیسات و تسهیلات رفاهی بوده است .

نگاهی به ساختمان سازی چندمنظوره در شهرسازی ها

ساختمانهای چندمنظوره پدیده تازه ای نیستند، اگرچه آنها از فرهنگ لغات معماری كنار گذاشته شده اند.  عقیده موجود در باب تاثیر مكتب عملكردگرایی به منظور حل مسائل شهری، همانگونه كه در منشور آتن بیان شده ، ناقوس مرگ سازه های چندمنظوره را رسما به صدا درآورد. هدف نهایی، ایجاد انواع ساختمانهایی بود كه برای عملكرد مورد انتظار مناسب باشند. از آنجا كه عملكردها ، مانند زندگی كردن، كاركردن و غیره با هم متفاوت هستند , منطقی به نظر می رسد كه عناصر متشكله ساختمانهایی با عملكردهای مورد بحث نیز متفاوت باشند و عناصر ایده آل مربوطه بدون سودمندی عملكردشان صرفا بتوانند در خدمت یك عملكرد قرار بگیرند. نهایتا فلسفه معماری مدرن بر مقررات و آئین نامه های بیشتر شهرها آنچنان تاثیری گذاشته كه طبق قانون، ساختن یك ساختمان چند عملكرده دشوار گردیده است.

معماران مكتب مدرنیسم با این فرض كه فرم ساختمان اساسا تحت تاثیر منظور و هدف از بهره برداری آن را ارائه داده اند كه اهمیت بسزایی در پاسخ به نیازهای اساسی داشت . آنها برای مواردی نظیر پاسخ به تاثیر فرهنگ و یا انسجام در بافت شهری اهمیت یكسانی قائل نبودند.
معماری مدرن به سبب توسعه برج های مسكونی ، اداری و مراكز خرید نتوانسته نیازهای یك خانواده را برای زندگی در یك خانه مناسب برآورده سازد لذا در چنین معماری اگر آنها را بدون فكر در كنار یكدیگر قرار بدهیم ، نخواهند توانست یك شهر منسجم را بوجود آورند.
این نمونه های اولیه ، محیط جدا شده ای را بوجود آورده اند كه تنها در خدمت یك منظور قرار دارد و مردم ، ساختمانهای رفیع را بعد از انجام كارهای بخصوصشان فوری ترك می كنند. مناطق آپارتمان نشین در خلال روز خالی هستند و مناطق اداری بعد از ساعت 5 ترك می شوند . مناطق شهری مدرن شامل ساختمانهای تك عملكرده فاقد آن پیچیدگی و مشغولیت زندگی می باشند كه هنوز در فضاهای شهرهای قدیمی وجود دارد.
اكنون این وظیفه ماست كه این قسمتهای جدا را كنار هم قرار بدهیم ، تا فرم و فعالیت های آنها یكدیگر را كامل كند و مجددا یك زندگی شهری زنده را ایجاد كند.
محدودیت های موجود در ساخت سازه های چندمنظوره
در چند سال گذشته در شهر تورنتو جدال بزرگی كه منشا آن تغییر آئین نامه های مربوط به اجازه ساخت ساختمانهای چندعملكرده بود ، جریان داشته است . جدال اصلی كه در مقابل این حركت وجود داشت از این قرار بود كه تركیب چند عملكرد ، در درون یك ساختمان ، غیراقتصادی است . ادعا می شد كه تركیب فضاهای مسكونی و تجاری نه تنها از دید ساختمان سازی و از نظر اقتصادی مناسب نیست بلكه از دیدگاه مدیریتی و عملیاتی نیز فاقد سودمندی می باشد.
اما آمار مورد استفاده در این بحث فقط تخصصی شدن صنعت ساختمان را آنگونه كه امروز وجود دارد منعكس می سازد. سالها روشهای مرسوم ساختمان سازی ، ساخت اقتصادی ساختمانهای تك عملكرده را ممكن ساخته است . نباید فراموش كنیم كه اولین نمونه های ساختمانهای تك عملكرده مخصوصا باتوجه به نظریه های كارشناسی امروز ، فاقد كارآیی بودند. فقط تجربه و رفع نواقص بوده است كه اكنون باعث سهولت در زمینه مسائل مالی ساختمان شده است ، اما حتی بعد از زمانیكه تمام مناطق شهری توسط این گونه ساختمانها اشغال شد و به ضرر شهر منجر گشت ، آنگاه منافع اقتصادی از دید اقتصاد شهری مورد سئوال قرار گرفت.
ساختمانهای چندعملكرده می توانند از سوددهی بیشتر و یا برابری برخوردار باشند ، اما از یك طرف آئین نامه های ساختمان و از طرف دیگر طرز تفكرات مالی ، مخالف این ویژگی چند عملكردی هستند. مثلا بیشتر سرمایه گذاری ها در زمینه مسكن در كانادا از طریق شركت رهن و مسكن كانادا انجام می شود. بدست آوردن مبلغ مورد نیاز برای رهن از طریق این شركت جهت پروژه های مسكن كه بعد اقتصادی آن بیشتر از ده درصد باشد ، دشوار است.
بحث در این مورد كه تك عملكردگرایی الگوی توسعه طبیعی است براساس این فرض است كه انتظار می رود ساختمانهای تك عملكردی از كارآیی بیشتر برخوردار گردند. اگر ما این موضوع را درزمینه شهری نگاه كنیم تشخیص می دهیم كه چنین كارآیی حقیقتا وجود ندارند. ساختمان تكعملكردی و مناطق تحت پوشش آنها فقط طی قسمتی از روز یا هفته اشغال می شود و در سایر اوقات خالی و بی استفاده باقی می ماند. لیكن ، ساختمانهای چند عملكردی یا چندمنظوره ، مردم را در اوقات مختلف كنار هم جمع می كند كه كاربرد بسیار مفیدتری از یكفضای شهری می باشد. حتی پس اندازهای اقتصادی ناشی از ساختمانهای تك عملكردی مانعبررسی دقیق نمی شود. گرچه ساختمانهای چندعملكرده ممكن است در ابتدا هزینه بیشتریبرای ساخت داشته باشند اما آنها در درازمدت باتوجه به استفاده فشرده تر از آنها درزمینه شهری بسیار ارزانتر خواهند بود
در ابتدای این قرن ، فلسفه های شهرسازی مدرن كه فقط شامل مكتب عملكردگرایی ، سو تعبیر شده بودند رواج یافت . آنها بعد از جنگ جهانی دوم در شهرهای آمریكای شمالی توسعه یافتند و خسارت جبران ناپذیری را بوجود آوردند. تجربه بزرگ شهری در باب جداسازی عملكردهاتقریبا به زوال شهرهای بزرگ دنیا منجر گشت
این قضیه كه ساختمانهای چندعملكرده می توانند به بازگرداندن سلامت شهرها كمك كنند ، به درك ما از روابط پیچیده درونی یك شهر بستگی دارد ، همانطور كه در هر ارگانیسم زنده،وابستگی پیچیده ای بین قسمتهای متعدد آن وجود دارد. همچنین در یك شهر نیز این مطلبصادق است . گاهی اوقات چنین وابستگی هایی در نگاه اول در یك شهر سالم قابل مشاهدهنیست ، ولی اگر هر رابطه درونی حذف شود بزودی این وابستگی ها ظاهر خواهند شد
زندگی جمعی ، عمل متقابل ارگانیسم های مختلف و در جهت منفعت عمومی ، در یك شهر عمل می كند. نزدیكی فیزیكی عملكردهای متفاوت به عملكردهای موجود كمك می كند
باقرارگرفتن مغازه ها در مجاورت رستورانها ، مردمی كه برای غذاخوردن به آن منطقه می روند در فروشگاههایی خرید خواهند كرد كه به این عملكردها نزدیكند. از طرف دیگر اگر همه مكانهای مسكونی را از یك منطقه اداری دور كنیم ، در ساعت کار آن منطقه خلوت و بی روح می شود . منطقه اداری بدون حمایت حیات بخش عملكردهای شهری ، بی روح و مرده است .
هزاران نفر در یك شهر سكونت دارند ، هر كدام با یك سبك زندگی متفاوت ، هر كدام در یك مرحله سنی متفاوت ، هر كدام با علائق  احساسات ، عادات و روابط گوناگون ، آنها همه نیاز به یك محیط شهری دارند كه با نیازهای فیزیكی متفاوت با هم مرتبط شوند. بافت شهری باید به اندازه كافی غنی و پیچیده باشد تا بطور مناسب این نیازهای مختلف را تحقق بخشد و یك هم زیستی سودمند و متقابل بین آنها برقرار سازد. ساختارهای چندعملكرده محیط می توانند زمینه را برای چنین عملكردی مهیا سازند
به نظر می رسد بسیاری از مثالهایی كه معماری پست مدرن نامیده می شوند ، عملكرد و ساختار را انكار می كنند ، مجددا ممكن است بسادگی به سراشیبی یك فرمالیسم متفاوت بلغزند و نتوانند یك معماری پرمحتواتر را خلق كنند. معماری فقط در صورتی می تواند زنده شود كه همه نیازها را برآورده سازد ، نیازهای عملكرد و ساخت و همچنین نیازهای عاطفی انسان را.
از آنجا كه ساختمان چندمنظوره بخشی از بافت شهر است ، بنابراین تحت سیطره قوانین شهری است . این كافی نیست كه یك ساختمان را تنها مطلق منافع آن ارزیابی كنیم و شهری را كه حیاتش به ساختمانها بستگی دارد ، فراموش كنیم . در نهایت نه تنها نیازهای داخلی بلكه احتیاجات خارجی یك شهر را باید درون یك ساختمان تامین شده باشد. بنابراین ساختمان باید با شهر هماهنگی داشته باشد تا یكی بشوند.
من سه حالت را انتخاب كرده و مورد نظر قرار داده ام تا ساختمان چند عملكرده را به عنوان جزئی از كل شهری بزرگتر ارزیابی می كنم:
ساختمان چندمنظوره ، پاسخی به عواطف انسانی
عواطف انسانی جایگاه مستقلی در ایجاد فرم یك ساختمان دارند. معماری مدرن ، در عقاید فلسفی تعصب آمیزش این نیرو را و استقلالش را نفی می كند و عواطف انسانی را فقط به عنوان توسعه نیازهای عملكرد و سازه مورد مشاهده قرار داد
معماری مدرن در قبال هر مصالحه ای كه می توانست از انسجام این سه وضعیت بدست آید غیرحساس بود. مثلا نمای ورودی یك ساختمان فقط در صورتی از طرف معماران مكتب مدرنیسم قابل قبول بود كه عملكرد داخلی را به عنوان حقیقت درونی ساختمان منعكس كند. این موضوع به صورت تنها بیان یا مصالحه ای است كه می بایست در فرم ساختمان منعكس شود. عملكردهای یك ساختمان اغلب در خلال عمر آن با الگوی دوره ای تغییر می كند. احتمالا رابطه نیرومندی برای قسمت بیرونی ساختمان به منظور ارتباط دادن آن با محیط شهریش نسبت به بیان حقیقت درونیش وجود دارد.
این ارتباط با زمینه شهری دومین مصالحه ای است كه ساختمان چندعملكرده باید در فرم معماریش منعكس سازد ، در غیر این صورت نه می تواند در شهر تاثیر داشته باشد و نه به شهر كمكی نماید.
نهایتا باید به سومین مصالحه ضروری برای ساختمان چندعملكرده نزدیك شویم كه نیازهای عاطفی مربوط به میراث فرهنگی و روانشناسی انسانی ، از نیازهای داخلی و خارجی مستقلا در شكل دادن به ساختمانهای ما عمل می كند
نمای ورودی فقط قسمتی است كه در آن با این سه موضوع مورد بحث را مشاهده می كنیم . ما باید بررسی كنیم و دریابیم كه چگونه ساختمان چندعملكرده باید به اینها پاسخ دهد و چگونه می توان بین آنها ارتباط برقرار كند تا بافت شهری ما را ترمیم نماید.
چنین پاسخ ظاهرا ساده ای ، اما موثر به مركز شهر به عنوان خیابانی كه فضای خرده فروشی و فضای زندگی را به هم مرتبط می ساخت در تئوری های طراحی مدرن كنارگذاشته شد. آنها در ارتباط با نمای ممتد خیابان احیا شده اند.
این ساختمان ، نمونه آزمایشی آیین نامه مركز شهر جدید تورنتو بود كه مسكن سازی را دوباره در مركز شهر امكان پذیر ساخت و ارتفاع ممتدی را برای ساختمانهای كاتدرال و پارك آن تجویز كرد. ورودی خیابان در تقسیم بندی سه طرفه اش به صورت یك فضای احاطه كننده واكنش نشان می دهد و به وسیله تحمیل دو مقیاس ، ریتم ایجاد کرده است.

ساختار شبکه های ارتباطی در شهر

ساختار شبکه های ارتباطی به سه نوع تقسیم می شود:
الف) نوع شعاعی :در این نوع ،تمرکز در نقطه مرکزی قرار دارد و تمام خیابان ها به این مرکز ختم می شود و باعث می شود که خیابانها به صورت شعاع هایی در حول آن نقطه مرکزی افزایش یابند.
ب) نوع قطاعی :ساختار خیابان ها با در نظر گرفتن مساحتی از همه جهات بدون هیچ گونه محدودیتی قابلیت توسعه دارد .اغلب به منظور کوتاه کردن مسیر شکل توسعه دیاگونالی یا به صورت مورب می باشد .برای مسافت های طولانی امکانات زیادی در رابطه با نحوه کاربری آن وجود دارد.

ج) نوع دایره ای : ساختار متمرکز شده بر روی دایره ،فقط در زمان ارتباط به صورت شعاعی یا جهت کوتاه کردن مسیر قطاعی عمل می نماید.

همان طور که گفته شد ارتباط بین مرکز ها و نقاط اصلی یک مجموعه (شهر)توسط خیابان ها صورت می گیرد که به طور کلی به دو نوع تبدیل می شوند :

الف) ارتباط از طریق خیابان های کمربندی :

نکات مثبت :

- جهت ارتباط دادن به یک محیط مسکونی بزرگ قابل استفاده است.

- جهت بازیابی بسیار خوب است و راه های ورودی و خروجی با مسدود بودن یک بلوک توسط اتوبوس نیز قابل استفاده می باشد.

نکات منفی:

- قطع کردن راه های پیاده و ماشین رو؛

- بار زیاد بر روی قسمتی از ترافیک خارجی

- نا امنی در ترافیک به علت سرعت زیاد.

ب) ارتباط توسط خیابان های مستقیم:

نکات مثبت این خیابانها :

- جدا شدن دقیق راه های پیاده و اتوموبیل رو و ترافیک خارجی از محیط دور نگه داشته می شود .

- در زمانی که طراحی قسمتی از فضا مورد نظر باشد امکان کنترل و کاهش سرعت به منظور افزایش ضریب ایمنی وجود دارد.

نکات منفی:

- میزان ارتباطات محدود است (حداکثر طول خیابان های مستقیم 300 متر می باشد )به سختی جهت یابی می شود

- راه های ورودی و خروجی در زمانی که قسمتی از بلوکها مسدود می شوند ،مشکل می گردد و استفاده از خط اتوبوس ممکن نیست.

برش خیابان ها :

راه ها بر حسب ار ترافیکی به 6 دسته تقسیم می گردند که عبارتند از :

- راه های مستقل پیاده رو و عبور دوچرخه :

در طراحی این راه ها باید به موارد مختلفی توجه کرد که در زیر به تعدادی از آن ها اشاره شده است:

باید حداکثر فاصله راه پیاده بین پارکینگ و درب ورودی منزل 100 متر باشد.

باید حداکثر فاصله بین راه خروجی و ورودی منزل برای آمبولانس و تانکر نفت وغیره 5m باشد

طراحی راه ها برای فضاهای مسکونی تاثیر بسیاری بر روی افراد محیط مسکونی مورد نظر دارد.

- راه های ماشین رو در فضای مسکونی :

خیابان ها و راه های ماشین رو در محیط مسکونی ،معمولا از سنگ فرشهای مناسب ،قطعات بتنی یا موزایک ،مخلوطی از آسفالت یا آجر یا قطعات بتنی و سنگ های طبیعی ساخته می شود .این نوع راهها خود به سه نوع تبدیل می شوند :

- راه های ماشین رو در محیط مسکونی تک واحدی

- راه های ماشین رو در محیط منازل زنجیره ای

- راه های ماشین رو در محیط مسکونی در طبقات

راه های اتومبیل رو در محیط مسکونی دارای این خاصیت است که به علت اندازه های کوچکتر و تاسیسات ارتباطی محدودتر ،مخارج را کاهش می دهد و خواسته های مردم ساکن محیط را نیز برآورده می سازد.به پیاده ها و کودکان توجه خاصی مبذول می گردد و کلیه افراد به راحتی می توانند به مقاصد و منازل خود دسترسی داشته باشند.

خیابان های پخش کننده :

این خیابانها ،راه حلی برای مقابله با رفت و آمد ها با سرعت بسیار بالا و بروز نا امنی در ترافیک ،ارائه می دهند. وجود انحنا در طراحی این خیابانها و عقب نشینی و تعیین محل توقف اتومبیل ها موجب می شود که اتومبیل ها سرعت زیادی نداشته باشند .بنابراین ایمنی بیشتری در ترافیک و فضای بیشتری برای افراد پیاده به وجود آمده است .

خیابانهای پخش کننده اگرچه از نظر طراحی ،عرض پروفیل مساوی دارند اما از نظر رفت آمد یا قوسها و جرییات تفاوت زیادی ندارند ،زیرا در درجه اول به رفت آمد روان توجه شده است .توسعه ترافیک در درجه اول ،می تواند نه تنها برای اتومبیل ها در خیابانهای منتهی به محیط های مسکونی ،بلکه برای افراد پیاده نیز اشکالات زیادی را به وجود آورد که در زیر به چند نمونه آن اشره شده است :

1- درصد بالای خطر تصادف برای پیاده ها و کودکان به دلیل سرعت زیاد اتومبیلها

2- اشغال فضای زیاد خیابانها و پارکینگ ها

3- با آن که در طول روز ترافیک تراکم کمتری دارد ،استفاده از فضای خیابان برای بازی یا توقف به علت ناامنی امکان پذیر نیست

4- تکنیک های ترافیک و طراحی و نحوه کاربری و همچنین فضای مسکونی محدو گردیده است .

نسبت غلط به معنای واقعی عملکرد ترافیک و فضایی که به آن تعلق دارد ،از یک طرف و خواستهای مختلف فضاهای مسکونی و دیگر فضاها از طرف دیگر ،خطر های رفت آمد و غیر اقتصادی بودن طراحی خیابان ها را موجب می شود که برای این نواحی باید طراحی دیگری را نیز در نظر گرفت .

در تعیین آلترنتیو های مختلف برای انواع خیابانها و راه های ماشین رو در محیط مسکونی باید مشخصات زیر را در نظر گرفت :

الف ) خیابانها با کاربری برای افراد پیاده و دوچرخه سوارها (ترافیک آرام )در مقابل خیابانهای اتومبیل رو رو شانس مساوی دارند و حتی در اولویت قرار می گیرند.

ب) به منظرو تامین ایمنی ترافیک و کاهش آلودگی محیط زیست ،رفت آمد در چنین خیابانهایی که صرفا به خیابانهای پخش کننده محیط مسکونی محدود می گردد مقدار سرعت پایین می باشد و حتی در موقعی سرعت به صورت گام به گام و بسیار آهسته انجام می گیرد.

ج) به منظور جدا نمودن فضاهای ترافیک و کاربری های مختلف توسط پروفیل های عرضی ، می توان از کاربری توامان کل مجموعه استفاده کرد.

د) طراحی و بخش مسکن در محدوده خیابانها باید با تزئیناتی همراه باشد و از خطوط و قطعات جداکننده جهت بهبود جزییات ترکیب فضا صرف نظر گردد. راه های محلی در محیط های مسکونی که اتومبیل رو هستند برای ارتباط فضای مسکونی کوچک با حداکثر 50 واحد مسکونی قابل اجراست. خیابان هاب مراکز مسکونی نیز جهت ارتباط دادن فضای مسکونی بزرگتر با بار ترافیک برای حداکثر 100 اتومبیل ایجاد می گردد.

ساختار شبکه های ارتباطی در شهر

ساختار شبکه های ارتباطی به سه نوع تقسیم می شود:
الف) نوع شعاعی :در این نوع ،تمرکز در نقطه مرکزی قرار دارد و تمام خیابان ها به این مرکز ختم می شود و باعث می شود که خیابانها به صورت شعاع هایی در حول آن نقطه مرکزی افزایش یابند.
ب) نوع قطاعی :ساختار خیابان ها با در نظر گرفتن مساحتی از همه جهات بدون هیچ گونه محدودیتی قابلیت توسعه دارد .اغلب به منظور کوتاه کردن مسیر شکل توسعه دیاگونالی یا به صورت مورب می باشد .برای مسافت های طولانی امکانات زیادی در رابطه با نحوه کاربری آن وجود دارد.

ج) نوع دایره ای : ساختار متمرکز شده بر روی دایره ،فقط در زمان ارتباط به صورت شعاعی یا جهت کوتاه کردن مسیر قطاعی عمل می نماید.

همان طور که گفته شد ارتباط بین مرکز ها و نقاط اصلی یک مجموعه (شهر)توسط خیابان ها صورت می گیرد که به طور کلی به دو نوع تبدیل می شوند :

الف) ارتباط از طریق خیابان های کمربندی :

نکات مثبت :

- جهت ارتباط دادن به یک محیط مسکونی بزرگ قابل استفاده است.

- جهت بازیابی بسیار خوب است و راه های ورودی و خروجی با مسدود بودن یک بلوک توسط اتوبوس نیز قابل استفاده می باشد.

نکات منفی:

- قطع کردن راه های پیاده و ماشین رو؛

- بار زیاد بر روی قسمتی از ترافیک خارجی

- نا امنی در ترافیک به علت سرعت زیاد.

ب) ارتباط توسط خیابان های مستقیم:

نکات مثبت این خیابانها :

- جدا شدن دقیق راه های پیاده و اتوموبیل رو و ترافیک خارجی از محیط دور نگه داشته می شود .

- در زمانی که طراحی قسمتی از فضا مورد نظر باشد امکان کنترل و کاهش سرعت به منظور افزایش ضریب ایمنی وجود دارد.

نکات منفی:

- میزان ارتباطات محدود است (حداکثر طول خیابان های مستقیم 300 متر می باشد )به سختی جهت یابی می شود

- راه های ورودی و خروجی در زمانی که قسمتی از بلوکها مسدود می شوند ،مشکل می گردد و استفاده از خط اتوبوس ممکن نیست.

برش خیابان ها :

راه ها بر حسب ار ترافیکی به 6 دسته تقسیم می گردند که عبارتند از :

- راه های مستقل پیاده رو و عبور دوچرخه :

در طراحی این راه ها باید به موارد مختلفی توجه کرد که در زیر به تعدادی از آن ها اشاره شده است:

باید حداکثر فاصله راه پیاده بین پارکینگ و درب ورودی منزل 100 متر باشد.

باید حداکثر فاصله بین راه خروجی و ورودی منزل برای آمبولانس و تانکر نفت وغیره 5m باشد

طراحی راه ها برای فضاهای مسکونی تاثیر بسیاری بر روی افراد محیط مسکونی مورد نظر دارد.

- راه های ماشین رو در فضای مسکونی :

خیابان ها و راه های ماشین رو در محیط مسکونی ،معمولا از سنگ فرشهای مناسب ،قطعات بتنی یا موزایک ،مخلوطی از آسفالت یا آجر یا قطعات بتنی و سنگ های طبیعی ساخته می شود .این نوع راهها خود به سه نوع تبدیل می شوند :

- راه های ماشین رو در محیط مسکونی تک واحدی

- راه های ماشین رو در محیط منازل زنجیره ای

- راه های ماشین رو در محیط مسکونی در طبقات

راه های اتومبیل رو در محیط مسکونی دارای این خاصیت است که به علت اندازه های کوچکتر و تاسیسات ارتباطی محدودتر ،مخارج را کاهش می دهد و خواسته های مردم ساکن محیط را نیز برآورده می سازد.به پیاده ها و کودکان توجه خاصی مبذول می گردد و کلیه افراد به راحتی می توانند به مقاصد و منازل خود دسترسی داشته باشند.

خیابان های پخش کننده :

این خیابانها ،راه حلی برای مقابله با رفت و آمد ها با سرعت بسیار بالا و بروز نا امنی در ترافیک ،ارائه می دهند. وجود انحنا در طراحی این خیابانها و عقب نشینی و تعیین محل توقف اتومبیل ها موجب می شود که اتومبیل ها سرعت زیادی نداشته باشند .بنابراین ایمنی بیشتری در ترافیک و فضای بیشتری برای افراد پیاده به وجود آمده است .

خیابانهای پخش کننده اگرچه از نظر طراحی ،عرض پروفیل مساوی دارند اما از نظر رفت آمد یا قوسها و جرییات تفاوت زیادی ندارند ،زیرا در درجه اول به رفت آمد روان توجه شده است .توسعه ترافیک در درجه اول ،می تواند نه تنها برای اتومبیل ها در خیابانهای منتهی به محیط های مسکونی ،بلکه برای افراد پیاده نیز اشکالات زیادی را به وجود آورد که در زیر به چند نمونه آن اشره شده است :

1- درصد بالای خطر تصادف برای پیاده ها و کودکان به دلیل سرعت زیاد اتومبیلها

2- اشغال فضای زیاد خیابانها و پارکینگ ها

3- با آن که در طول روز ترافیک تراکم کمتری دارد ،استفاده از فضای خیابان برای بازی یا توقف به علت ناامنی امکان پذیر نیست

4- تکنیک های ترافیک و طراحی و نحوه کاربری و همچنین فضای مسکونی محدو گردیده است .

نسبت غلط به معنای واقعی عملکرد ترافیک و فضایی که به آن تعلق دارد ،از یک طرف و خواستهای مختلف فضاهای مسکونی و دیگر فضاها از طرف دیگر ،خطر های رفت آمد و غیر اقتصادی بودن طراحی خیابان ها را موجب می شود که برای این نواحی باید طراحی دیگری را نیز در نظر گرفت .

در تعیین آلترنتیو های مختلف برای انواع خیابانها و راه های ماشین رو در محیط مسکونی باید مشخصات زیر را در نظر گرفت :

الف ) خیابانها با کاربری برای افراد پیاده و دوچرخه سوارها (ترافیک آرام )در مقابل خیابانهای اتومبیل رو رو شانس مساوی دارند و حتی در اولویت قرار می گیرند.

ب) به منظرو تامین ایمنی ترافیک و کاهش آلودگی محیط زیست ،رفت آمد در چنین خیابانهایی که صرفا به خیابانهای پخش کننده محیط مسکونی محدود می گردد مقدار سرعت پایین می باشد و حتی در موقعی سرعت به صورت گام به گام و بسیار آهسته انجام می گیرد.

ج) به منظور جدا نمودن فضاهای ترافیک و کاربری های مختلف توسط پروفیل های عرضی ، می توان از کاربری توامان کل مجموعه استفاده کرد.

د) طراحی و بخش مسکن در محدوده خیابانها باید با تزئیناتی همراه باشد و از خطوط و قطعات جداکننده جهت بهبود جزییات ترکیب فضا صرف نظر گردد. راه های محلی در محیط های مسکونی که اتومبیل رو هستند برای ارتباط فضای مسکونی کوچک با حداکثر 50 واحد مسکونی قابل اجراست. خیابان هاب مراکز مسکونی نیز جهت ارتباط دادن فضای مسکونی بزرگتر با بار ترافیک برای حداکثر 100 اتومبیل ایجاد می گردد.

مشکلات عمده شهرهای جدید به لحاظ طراحی و ساخت و اجرا

زمان کوتاه برای شکل گیری هویت واقعی شهرها (برخی از شهرها در طول قرنها هویت یافته،به انسجام رسیده اند درحالیکه از طراحی ،اجرا و ساخت شهرهای جدید زمان چندانی نمی گذرد.
عدم ایجاد ارتباط متعادل و معقول بین کارکرد مسکونی این شهرها و اشتغال ،فرصتها و ظرفیتهای شغلی .لذا مهاجرتهای تناوبی و آونگی روزانه و حتی فصلی در پی دارد.
انتخاب مجموعه عناصر شهرسازی هم بخش اعظم موفقیت شهررا مشروط می کند.

ایجاد مصنوعی یک مرکز شهری (C.B.D) اگرچه آسان به نظر می رسد اما ایجاد قدرت جاذبه ای عملکردی در مقام اجرا امری بسیار مشکل می نماید .

کنترل دائمی قیمت اراضی و مسکن ،بسیار دشوار است زیرا فعالیت دائمی بنگاهای مسکن ،بورس بازی زمین ،عملکرد نامتناسب سازمانها و ارگانها ... تعیین نرخ معین ارضی و مسکن را با معضلات بسیاری روبه رو می کند.

بافت و ترکیب سنتی –جنسی جمعیت نیز در کوتاه مدت چندان مطابق طرح های آزمایشی جمعیت پیش نخواهد رفت .

 نسبت هویت با سیمای شهر

اهمیت «منظر شهری» به واسطه نقش آن در زیباسازی، هویت بخشی و روان‌سازی جریان زندگی در محیط شهری است.

دیر زمانی نیست كه «چشم‌انداز و منظر»‌ به عنوان یك وجه پراهمیت از محیط‌ زیست انسان مورد توجه قرار گرفته است. محققان از ویژگی‌های تاریخی، فرهنگی و زیباشناختی به عنوان جنبه‌های اصلی و قابل توجه منظر یاد كرده‌اند. توجه به وجوه یاد شده در شهر، جلوه‌ای از محیط ‌زیست انسان را در بر می‌گیرد كه «منظر شهری» نامیده شده است.

امروزه، گسترش فضاهای مصنوع و بهبود كیفیت آنها و هم‌چنین میل به زندگی وابسته به طبیعت و تاریخ، جنبه‌های متنوعی از «چشم‌انداز و منظره» را آفریده‌اند كه هر یك موضوع و بستر حرفه‌ای خاص قرار گرفته‌اند. تحقیقات و انتشارات موجود نظریه‌های گوناگونی را به عنوان پشتوانه‌های اقدامات اجرایی در زمینه «چشم‌انداز»‌تبیین كرده‌اند. رشد فعالیت‌های مربوط به «منظر» شاخه‌های فرعی آن از جمله «منظر شهری» را به عنوان زمینه‌های مختلف این كار معرفی كرده است

 

اهمیت «منظر شهری» به واسطه نقش آن در زیباسازی، هویت بخشی و روان‌سازی جریان زندگی در محیط شهری است.

شهرهای امروزی، به دلایل گوناگون و اغلب اقتصادی از یافتن هویت بصری و تاریخی مطلوب بی‌بهره می‌مانند. در عین حال لازم است تا با توجه به زمینه‌های نظری و بنیادین مباحث «منظر شهری» از تبدیل شدن این مقوله به نوعی فعالیت تخیلی و بی‌مبنا جلوگیری به عمل آید چرا كه سیمای شهر، همه چیزی است كه از شهر «حس» می‌شود و به «دیده» می‌آید. تعاریف امروزی منظر، دایره شمول، آن را از محدوده «نظر» به همه آن چیزی كه از محیط دریافت می‌شود توسعه می‌دهد كه ویژگی‌های صوتی، بو و بافت از جمله این موارد است.

منظر، جلوه‌ای از واقعیت فضای زیست انسان است كه توسط استفاده‌ كننده درك می‌شود و باید اذعان داشت به رغم در انزوا ماندن آن، مهم‌ترین وجه محیط‌زیست است كه با انسان در ارتباطی روحانی به سر می‌برد. آنچه یك «محیط» را خوب، دلباز، دلچسب، مطبوع، با صفا،‌ زنده و با نشاط می‌سازد، همان است كه در بحث‌های «منظر و چشم‌انداز» مورد توجه قرار گرفته است.

 

نمودهای هویت شهر

یك شهر چگونه صاحب هویت شناخته می‌شود؟ دانستیم كه هویت در مقوله شهر، معماری و هنر امری تشكیلی و دارای شدت و ضعف است. آنچه آن را به اصطلاح با هویت می‌خوانند، دارای مراتبی از اتصال به تاریخ و تحولات گذشته خود است كه عرف آن حد را با هویت می‌شناسد. در واقع، همیشه می‌توان نشانه‌هایی هر چند جزئی در ارتباط میان امر واقع با گذشته او پیدا كرد. اگر چه تبیین كمی این حد، فرآیندی پیچیده و كم‌سابقه است، لكن می‌توان با حدی از تسامح و با تكیه بر عرف، مقولات با هویت و بی‌هویت (و در واقع با هویت قوی و ضعیف) را از یكدیگر تمیز داد.

ایجاد هویت به منزله تداعی خاطرات شهر سنتی ایران در منظر شهر جدید، اقدامی است كه منحصر به دخالت در سیمای محیط نمی‌شود. بلكه جنبه‌های ساختاری و برنامه‌ریزی شهر را نیز دستخوش دگرگونی می‌كند كه تاثیرات آنها در مرحله بعد در منظر شهر به دیده می‌آیند، ‌لكن همیشه می‌توان در شهری كه ساخته شده، اقداماتی موضعی (و البته بر مبنای برنامه‌ای حساب شده و پیش اندیشیده) به عمل آورد.
بر اساس آنچه گفته شد، شهر ا برای گریز از چهره ناشناخته و گم گشته امروزی در نخستین قدم نیازمند مطالعات فنی در زمینه منظر، جنبه‌های نظری هویت و نمودهای تاریخی آن است. قدم دیگر تجزیه و تحلیل سنت پربار گذشتگانمان در ساخت و پرداخت شهرهایشان است. باید ضابطه‌های منظرین شهر ایرانی را بشناسیم. زیباشناسی آن را درك كنیم. آنگاه با درك اهمیت خاصی كه مقوله سیمای شهر در هویت‌بخشی، مطبوع‌سازی و روان‌بخشی فضا دارد نسبت به طراحی نواحی خاص از شهر همت گماریم. تنوع زیاد موضوعات مربوط به مقوله منظر شهری و هم‌چنین كثرت مسایل و نیازهای به‌سازی شهر امروز ایجاب می‌كند تا بر اساس روشی نظام‌دار نسبت به انتخاب زمینه‌های كار و اولویت‌بندی آنها اقدام كرد.

بلندمرتبه سازی و كاهش مناطق متراكم و فرسوده شهری

بافتهای متراكم و فرسوده امروزه بخشهای قابل توجهی از شهرهای بزرگ مارا تشكیل می دهند . در شهر تهران هم اكنون بیش از 60 درصد بافت های مسكونی فرسوده اند كه نیاز به نوسازی وبازسازی دارند كه از این تعداد 30 درصد نیازمند تخریب كاملند . وجود ویژگیهایی نامطلوب همچون كاربریهای ناسازگار، تراكم ترافیك، تراكم شدید جمعیت ، وضعیت ناسالم زیست محیطی ، كمبود تسهیلات اجتماعی و خدمات شهری مدیریت شهری را به سمت اجرای برنامه های نوسازی وبازسازی این مناطق سوق داده است . بلند مرتبه سازی بدلیل داشتن امتیازاتی از قبیل استفادهبیشتر و بهتر از سطح زمین در شهرها، تامین فضای باز و محیط زیست بهتر می تواند یكی ازراهكارهای موثر در جهت ارتقای كیفی وضعیت مناطق متراكم و فرسوده شهری بشمار آید.

1- مقدمه

آغاز حركت به سمت بلند مرتبه سازی در ایران را می توان سال 1328 هجری شمسی دانست . تا پیش از سال 1328 ، بلندترین ساختمانهای ایران و تهران را می توان ساختlان باشگاهافسراندانست كه مشتمل بر 4 طبقه بود . اولین ساختمان بلند ایران در شهر تهران و در 10 طبقه درخیابان جمهوری ، در سالهای 30-1328 احداث گردید . سپس در سالهای 41-1339 ساختمانطبقه پلاسكو و دو سال بعد در سال 1343 ساختمان تجاری 13 طبقه آلومینیوم احداثگردید

با وقوع انقلاب اسلامی بلند مرتبه سازی تقریبا به مدت بیش از 10 سال متوقف شد و دراینسالها ساخت و ساز این نوع ساختمانها به تكمیل مجموعه های مسكونی نیمه تماممحدودماند . در سالهای صنعت بلند مرتبه سازی در كشور ما به علت جوان بودن، با مشكلاتمتعددیروبروست. به كمك طرحها و برنامه های جامع و كارشناسانه شهری ، می توان ازویژگیهای مثبتاینگونه بناها جهت حركت به سمت توسعه كیفی مناطق قدیمی و متراكمشهری بهره گرفته ودر نهایت به بهبود كلی وضعیت شهرهای بزرگ و پرجمعیت كمك نمود.

 

2- ساختمان بلند

بلند بودن ساختمان یك امر نسبی است و از جنبه های مختلف تعاریف گوناگونیبرایساختمانهای بلند مرتبه ارائه شده است:

 

برنامه ریزان و طراحان شهری غالبا ساختمانهای ده طبقه به بالا را ساختمان بلند اطلاقمینمایند و ویژگی ساختمان بلند را آن می دانند كه حداقل یك نمای طراحی شده آن نمایانگرتعدادطبقات متعدد آن باشد . به عبارت دیگر یك نمایشگاه، كارخانه و یا هر ساختمان با ارتفاع زیاددراین تعریف نمی گنجد. در قوانین داخلی ایران طبق دستورالعمل اجرایی محافظت ساختمانهادربرابر آتش سوزی ( نشریه 112 سازمان برنامه و بودجه ) حداقل تعداد طبقات ساختمان مرتفعطبقه عنوان شده است . هرچند كه می توان با توجه به پیشرفت وسایل و امكانات، اینتعدادطبقات را به 12 طبقه رساند . همچنین بر اساس متن ضوابط و مقررات احداث ساختمانهایطبقه و بیشتر در تهران كه به عنوان دستورالعملی برای ساختمانهای بلند در تهران بشمارمیرود، هر كجا از ابنیه بلند ، ساختمان بلند و با بنای بلند نام برده شده است، منظورساختمانهایطبقه و بیشتر می باشد. با توجه به جمیع موارد عنوان شده، می توان ساختمانبلند راساختمانی با حداقل 10 طبقه عنوان نمود كه در حیطه كلیه تعاریف فوق قرار می گیرد

3- سوابق قانونی بلند مرتبه سازی در ایران

ضوابط و مقررات مرتبط با بلند مرتبه سازی در ایران را می توان در دو دوره قبل و بعد از انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار داد . بررسی این ضوابط نشان از تشویقی بودن آنها درسالهایابتدایی شروع بلند مرتبه سازی دارد كه هر چه پیش می رویم جنبه های تشویقیضوابط جایخود را به جنبه های كنترلی و محدود كننده می دهد.

 

اولین قانون مرتبط با ساختمانهای بلند تصویب شده در ایران را می توان قانون تملك آپارتمانها دانست كه در سال 1343 جهت تشویق احداث ساختمانهای بلند مسكونی تدوین و تصویبشدپیامد سپس در سال 1345 ماده 100 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم به تصویب رسید . براساس این ماده "شركتهایی كه منحصرا به منظور ایجاد واحدهای مسكونی ارزانقیمتبرایطبقات متوسط و كم درآمد تشكیل شده و یا بشوند، نسبت به آن قسمت از درآمد حاصلازفروش اقساطی بلوكهای آپارتمانی كه در داخل شعاع 50 كیلومتری مركز تهران، كمتر از 10 طبقهنباشند و در خارج از شعاع مذكور طبقات آن از تعدادی كه در آیین نامه موضوع تبصره اینمادهتعیین خواهد شد كمتر ن باشد و طبق ضوابط و قیمتهای تعیین شده از طرف وزارت داراییووزارت آبادانی و مسكن ظرف مدت 10 سال از تاریخ تصویب این قانون احداث می كنند، ازپرداختمالیات معاف هستند مشروط بر اینكه مدت اقساط كمتر از 8 سال نباشد." همچنین برایاولینبار واژه بلند مرتبه سازی و آ پارتمان سازی و احداث مسكن دسته جمعی در برنامه 5 سالهچهارم عمرانی رژیم سابق 51-1347 مطرح گردید .

 

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و طی شدن دوران ركود بلندمرتبه سازی، شورایعالی شهرسازیو معماری ایران با توجه به گرایش بلند مرتبه سازی در تهران و شهرهای بز رگ در جلسه مورخ 1369/10/24 "ضوابط و مقررات افزایش تراكم و بلندمرتبه سازی " را تصویب نمود . اهدافاینمصوبه عبارتند از:

 

- استفاده بیشتر و بهتر از سطح زمین در شهرها برای اسكان جمعیت

- تامین فضای باز و محیط زیست بهتر

این مصوبه در هماهنگی با مصوبه مورخ 1/7/69 شورای اقتصاد در خصوص تقلیل سطح زیربنای واحدهای مسكونی، خط مشی های زیر را مورد توجه قرار داد

 

- تشویق بلند مرتبه سازی

- تطبیق الگوی تفكیك با مقتضیات بلند مرتبه سازی

- تشویق به تجمیع قطعات در مناطق نوسازی

- استفاده از ظرفیتهای افزایش تراكم و ساختمانی جمعیت

- انبوه سازی و بكارگیری روشهای صنعتی در ساختمان سازی

همچنین شورایعالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 4/2/71 ضوابط و مقررات منطقه بندی شهرها به مجتمع آپارتمانی، چند خانواری و تك واحدی را تصویب نمود . این مصوبه نتایجزیررا دنبال می كرد  :

 

1- منطقه بندی مجتمعهای آپارتمانی و ساختمانهای بلند یا چند خانواری و تك واحدیمتفاوتبوده و نمی توان لابلای گستره ای از شهر كه تك واحدی و عمدتا چند خانواری است،مجتمعهایآپارتمانی بنا نمود.

 

2- كاهش سطح اشغال و همچنین استفاده از زمینهای بزرگتر و تجمیع و عدم تفكیك موردتاكیدقرار گرفته است.

 

3- ارتفاع این ساختمانها نامحدود ولی مشروط به رعایت تراكم مجاز و حقوق ساختمانهای مجاور می باشد.

4- طراحان این مجموعه باید گزارش امكان سنجی مربوط به تامین نور، آفتاب و عدم اشراف رابهتایید مراجع صدور پروانه ساختمان ( شهرداری ) برسانند.

 

در كنار ضوابط و مقررات فوق، گذری بر طرح ساماندهی تهران خالی از فایده نخواهد بود. طرح ساماندهی تهران در ارتباط با بلندمرتبه سازی راهبردهایی دارد كه به آنها اشاره می نماییم : "درجهت تامین بخشی از سطوح خدماتی مورد نیاز، لازم است ضمن تغییر كاربری قسمتیازاراضی مسكونی در مورد افزایش تراكم ساختمانی هم اقدام شود . بر این اساس افزایشتراكمساختمانی در مقیاسهای عملی، منجر به اتخاذ سیاست بلندمرتبه سازی در بخشی ازاراضیمسكونی می شود و اصولا از بلندمرتبه سازی نخست ( نسبت به سهم زمین مشتر ك وسطحاشغال ثابت ) زیربنای بیشتری دست می یابد و در زمینه دوم درصورت كاهش سطحاشغال وتثبیت زیربنا، به فضای عمومی و فضای باز بیشتری دسترسی پیدا می كند "در قسمتدیگریاز طرح یاد شده آمده است : "تفكیك اراضی به قطعات كوچك طی سالیان متمادی باعثشدهاست كه فضاهای باز شهری تدریجا بسیار كوچك، خرد و از وضعیت مطلوب و قابل بهرهبرداریخارج شوند و این فضاهای كوچك عملكرد خود را در زمینه های دیگر نیز به علت اشراف اینویژگی از دست بدهند . در همین خصوص برای جلوگیری از خرد شدن اراضی به قطعات كوچكو آزاد شدن فضاهای كوچك برای بهره وری بیشتر ، سیاست های تشویقی برای تجمیع قطعاتوعدم تفكیك قطعات بزرگ فعلی پیشنهاد می شود . این استراتژی كه مكمل استراتژیبلندمرتبهسازی است، به كمك روش تجمیع، از كم شدن فضاهای باز شهری از طریق ایجادمجموعه هایبلندمرتبه جلوگیری می كند

 

هرچند كه در كل طرح ساماندهی تهران بنابر دلایل مختلف شكل اجرایی جدی به خود نگرفت اما دیدگاه مثبت قانونگزاران نسبت به بلند مرتبه سازی در پایتخت همچنان پابرجاست بطوریكهبنابرگفته معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهرا ن، در طرح جامع و تفضیلی جدید شهرتهرانكه از بهمن ماه 1385 ابلاغ و اجرایی  شد، برای بلندمرتبه سازی هیچ محدودیتی درنظرگرفته نشده است اما برای آن برنامه اصولی و علمی دارد كه كجا و طبق چه برنامه ایبلندمرتبهسازی شود . این امر نشان دهنده رویكرد مثبت همراه با سازوكارهای كنترلی مناسببرایبلندمرتبه سازی در كلانشهری همچون تهران خواهد بود.